Ministerstwo 
Zdrowia


Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego


30.12.2008 MZ-ZP-P-61-7731-27/KS/08




Przekazany do uzgodnień zewnętrznych
w dniu 29 grudnia 2008 roku

Termin zgłaszania uwag upływa
w dniu 19 stycznia 2009 roku

Uwagi prosimy przesyłać na adres
k.sekowski@mz.gov.pl
oraz
w.klosinski@mz.gov.pl


projekt z dnia 20.11.2008 r.


ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia …………………………………… 2008 r.
w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego


Na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, z późn. zm.1)) zarządza się, co następuje:

§ 1.

1.Ustanawia się Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, zwany dalej „Programem”, określający strategię działań mających na celu ograniczenie występowania zagrożeń dla zdrowia psychicznego, poprawę jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi i ich bliskich oraz zapewnienie dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej.
2. Program jest realizowany w latach 2009 – 2013.

§ 2.

Celami głównymi Programu są:
1) promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym;
2) zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym;
2) rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego.

§ 3.

1. Do celów szczegółowych Programu należą:
1) w zakresie promowania zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom psychicznym:
a) upowszechnianie wiedzy na temat zdrowia psychicznego,
b) kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego,
c) rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających zdrowi psychicznemu,
d) zapobieganie zaburzeniom psychicznym,
e) przeciwdziałanie nietolerancji, dyskryminacji i wykluczeniu osób z zaburzeniami psychicznymi,
f) tworzenie instytucji poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego;
2) w zakresie zapewniania osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym:
a) opracowanie standardów opieki i szkolenia personelu w zakresie ochrony zdrowia psychicznego, z uwzględnieniem wymagań środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej,
b) upowszechnianie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej,
c) upowszechnianie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego,
d) aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami psychicznymi,
e) koordynacja różnych form opieki i pomocy;
3) w zakresie rozwoju badań naukowych i systemów informacji:
a) przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych występowaniem zaburzeń psychicznych,
b) promowanie i wspieranie badań naukowych podejmujących tematykę zdrowia psychicznego,
c) unowocześnianie i poszerzanie zastosowania nowoczesnych systemów statystyki medycznej,
d) ocena skuteczności realizacji Programu.
2. Szczegółowy wykaz zadań i ich podział pomiędzy podmioty realizujące określa harmonogram stanowiący załącznik do rozporządzenia.

§ 4.

1. Podmiotami realizującymi Program są w szczególności:
1) ministrowie właściwi ze względu na cele Programu, a w szczególności minister właściwy do spraw zdrowia, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, minister właściwy do spraw polityki społecznej, minister właściwy do spraw pracy, minister właściwy do spraw nauki i szkolnictwa wyższego, minister sprawiedliwości, minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz minister właściwy do spraw administracji publicznej;
2) Narodowy Fundusz Zdrowia;
3) samorządy województw, powiatów i gmin;
4) organy założycielskie zakładów opieki zdrowotnej i jednostek opieki społecznej.
2. W realizacji zadań Programu mogą uczestniczyć również organizacje społeczne, stowarzyszenia, fundacje, samorządy zawodowe, kościoły i inne związki wyznaniowe oraz grupy samopomocy pacjentów i ich rodzin, a także inne podmioty, które zakresem swojej działalności obejmują cele i zadania Programu.

§ 5.

Ministrowie, o których mowa w § 4 ust 1, powołują zespoły do spraw realizacji Programu, do których zadań należy w szczególności koordynowanie działań wynikających z harmonogramu realizacji Programu, przygotowanie sprawozdania z realizacji Programu oraz współpraca w tym zakresie z koordynatorem realizacji programu.

§ 6.

1. Minister właściwy do spraw zdrowia kieruje realizacją Programu i koordynuje wykonanie zadań, o których mowa w § 3 ust. 2.
2. Zadania w zakresie koordynacji Programu wykonuje Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, zwany dalej Instytutem
3. Podmioty realizujące Program przesyłają do Instytutu, w terminie do dnia 15 maja, roczne sprawozdania z wykonania zadań objętych harmonogramem realizacji Programu za rok poprzedni.
4. Instytut sporządza i przedkłada ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, w terminie do dnia 15 czerwca, sprawozdanie z realizacji Programu wraz ze stanowiskiem dotyczącym działań podejmowanych przez podmioty realizujące Program w okresie objętym sprawozdaniem.

§ 7.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

PREZES
RADY MINISTRÓW


1)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1997 Nr 113, poz. 731 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106 poz. 668, z 1999 r. Nr 11 poz. 95 , z 2000 r. Nr 120 poz. 1268, z 2005 r. Nr 141 poz. 1183, Nr 175 poz. 1462 i Nr 167 poz. 1398, z 2007 r. Nr 112, poz. 766 oraz z 2008 r. Nr …, poz. … .


UZASADNIENIE

Celem rozporządzenia jest stworzenie podstawy prawnej do podjęcia szeroko zakrojonych działań w zakresie ochrony zdrowia psychicznego, których konieczność wynika ze stale wzrastającego zagrożenia dla tej sfery życia obywateli.
Polska staje się integralną częścią światowego systemu społeczno-ekonomicznego, szczególnie od chwili uzyskania członkostwa w UE, w maju 2004 r. Te zmiany niosą z sobą niezwykłe szanse rozwojowe, ale niestety także wiele starych i nowych zagrożeń ekonomicznych, ekologicznych, społecznych i zdrowotnych, w tym - zagrożeń dla zdrowia psychicznego, które wynikają z szybkiego i słabo kontrolowanego przebiegu procesów społecznych. Nakładają się one na inne, stałe zagrożenia związane z czynnikami jednostkowymi (biologicznymi i psychicznymi) oraz społecznymi.

Podstawowym wskaźnikiem stanu zdrowia psychicznego Polaków jest oczywiście rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych, w tym także związanych z nadużywaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych.

Od wielu lat, z roku na rok, zwiększa się liczba osób leczonych z powodu zaburzeń psychicznych. W ciągu 15 lat, od roku 1990 do 2004, wskaźnik rozpowszechnienia leczonych w opiece ambulatoryjnej wzrósł o 131% (z 1629 do 3763 na 100 tys. ludności), a wskaźnik rozpowszechnienia hospitalizacji o 45% (z 362 do 526 na 100 tys. ludności). Przy czym, bardziej niż wskaźniki rozpowszechnienia rosną wskaźniki zapadalności (tzn. zgłaszających się po raz pierwszy do leczenia w danym roku). Między rokiem 1990 a 2004 wskaźnik zapadalności w lecznictwie ambulatoryjnym wzrósł o 136% (z 444 do 1046 na 100 tys. ludności), a w lecznictwie całodobowym wzrósł o 84% (z 129 do 237 na 100 tys. ludności).

W lecznictwie ambulatoryjnym, we wszystkich analizowanych latach, najczęściej leczone były osoby z zaburzeniami niepsychotycznymi, a w ciągu 15 lat wskaźnik tych zaburzeń wzrósł o 85%. Następną grupą rozpoznań, pod względem wielkości wskaźnika, są zaburzenia psychotyczne, z ponad 3-krotnym (220%) jego wzrostem, oraz zaburzenia poalkoholowe z 80% wzrostem wskaźnika. Najniższe wskaźniki charakteryzują zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych, jednak ich wzrost w analizowanym okresie jest najwyższy, ponad ośmiokrotny (z 12 do 758 na 100 tys. ludności).

W lecznictwie całodobowym, we wszystkich latach najczęściej hospitalizowane były osoby z zaburzeniami psychotycznymi (ze wzrostem wskaźnika w ciągu 15 lat o 29%), a następnie z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu (ze wzrostem wskaźnika o 63%). Natomiast, tak jak w lecznictwie ambulatoryjnym, najwyższy przyrost wskaźnika hospitalizacji, przy stosunkowo niskich jego wartościach, charakteryzuje rozpowszechnienie zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych (ponad trzykrotny, 225%).

Zarówno w opiece ambulatoryjnej jak i całodobowej, znacznie częściej leczą się mieszkańcy miast niż wsi W roku 1990 różnica między wskaźnikami rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych ludności miejskiej i wiejskiej wynosiła 81%, a w 2004 - 66%, w opiece całodobowej nie obserwuje się dużej zmiany – 62% różnicy w 1990 roku i 58% w 2004. W odniesieniu do obu rodzajów opieki są to w dalszym ciągu duże różnice, powodowane nie tylko mniejszą skłonnością osób pochodzenia wiejskiego do szukania pomocy psychiatrycznej, ale w znacznej mierze, zdecydowanie mniejszą dostępnością placówek psychiatrycznych w rejonach zamieszkałych przez ludność wiejską.

W opiece ambulatoryjnej w 1990 roku przewaga kobiet była minimalne, różnica między wskaźnikami mężczyzn i kobiet wynosiła zaledwie 1%. W ciągu 15 lat różnica ta powiększyła się do 10%. W lecznictwie całodobowym obserwuje się przewagę mężczyzn, a różnice ze względu na płeć są większe niż ze względu na miejsce zamieszkania i co więcej pogłębiły się. W roku 1990 przewaga mężczyzn była 68%, a w roku 2004 –78%. Jest to spowodowane dużą ( i powiększającą się) liczebnością hospitalizacji osób z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu (28% leczonych w 1990 roku i 31% w 2004), wśród których każdego roku występuje około 7-krotna przewaga mężczyzn.

W Polsce jest około 9 mln. dzieci i młodzieży w wieku do lat 18 – ocenia się, że co najmniej 10% (900 tys.) z nich wymaga opieki i pomocy psychiatryczno-psychologicznej. W roku 2004 z opieki poradni zdrowia psychicznego korzystało jedynie ok. 129 tys. z nich, a z opieki szpitalnej ok. 12 tysięcy. Badania populacyjne przeprowadzane w wielu miejscach Polski sugerują znaczną częstość różnych problemów zdrowia psychicznego, wyraźnie przekraczającą rozmiar zgłaszalności zarejestrowanej w placówkach – np. częstość zaburzeń depresyjno-lękowych sięga w badaniach krakowskich 25-28% dzieci w wieku 10-17 lat, częstość zaburzeń odżywiania 12% w populacji dziewcząt w wieku 13-17 lat. Problemem silnie rzutującym na późniejsze życie i ryzyko zdrowotne jest też w grupie dzieci i młodzieży inicjacja używania i nadużywania alkoholu i innych substancji psychoaktywnych („narkotyki”), a także palenia tytoniu.

Rośnie odsetek populacji w wieku starszym, obecnie odsetek osób po 65 roku życia wynosi 13% i ma tendencję wzrostową. W roku 2004 z Poradni Zdrowia Psychicznego korzystało ok. 168 tys. osób w wieku lat 65 lub więcej, a z opieki szpitalnej ok. 20 tys. osób w tym wieku. W okresie życia szybko rośnie zapotrzebowanie na opiekę psychogeriatryczną, oraz ryzyko niesprawności i niesamodzielności, co wiąże się zarówno z psychologicznymi aspektami starzenia się, jak i ze specyficznymi dla tego wieku chorobami zwyrodnieniowymi i naczyniowymi mózgu.

Istotną, dodatkową miarą kondycji psychicznej społeczeństwa jest także rozpowszechnienie samobójstw zakończonych zgonem, których częstość wzrosła w okresie transformacji w latach 1990- 2004 o ponad 22%. W roku 2004 po raz pierwszy liczba zgonów z powodu samobójstwa przekroczyła 6000 przypadków1

Według badań GUS w 2004 roku w Polsce 6, 2 miliona osób deklarowało niepełnosprawność wg kryteriów biologicznych lub prawnych, w tym 10% ze schorzeniami psychicznymi. Niepełnosprawność fizyczna i psychiczna obejmuje 19% ogółu populacji w wieku 15 lat i więcej. Wyniki tych samych badań GUS dotyczące samooceny stanu emocjonalnego, wskazują, że przez większość dni ostatniego miesiąca 25% dorosłej populacji w Polsce czuło się „wyczerpanych lub wykończonych”, 28% odczuwało zmęczenie, 16% było „bardzo zdenerwowanych”, a 12% - „smutnych i przybitych”.

Wyniki europejskiego sondażu społecznego2 dowodzą, że w 10 nowoprzyjętych krajach Unii Europejskiej średni odsetek obywateli odczuwających wyłączenia ze społeczeństwa wynosi 19%, a dla Polski wynosi 20,6%. Dla porównania, w 15 krajach starej, UE odsetek ten wynosi średnio 12,5%. Wiele innych wyników tego sondażu uzasadnia następujące twierdzenia:

- w porównaniu z innymi krajami europejskimi Polacy są poddawani większej liczbie negatywnych zjawisk społeczno-ekonomicznych i politycznych funkcjonujących w charakterze makrostresorów,
- subiektywne wskaźniki zdrowia psychicznego, jak też stopień zadowolenia z życia lokują Polskę na najniższych pozycjach wśród innych krajów europejskich,
- wsparcie psychospołeczne, w tym kapitał więzi rodzinnych, które mogłyby neutralizować działanie wielu stresorów jest w Polsce relatywnie uboższe w porównaniu do kapitału społecznego w innych krajach Europy.

Z perspektywy socjologicznej, lista potencjalnych i realnych zagrożeń dla zdrowia psychicznego jest więc znaczna i obejmuje takie problemy, jak: bezrobocie, warunki pracy i życia w połączeniu z biedą, rosnąca gwałtownie skala emigracji zarobkowej, zaburzenia więzi społecznych, w tym deficyt wsparcia psychospołecznego i solidarności, zjawisko wykluczenia społecznego w połączeniu z rosnącymi zróżnicowaniami społeczno-ekonomicznymi, proces starzenia się społeczeństwa polskiego z jednoczesnym niżem demograficznym, znaczne rozmiary przestępczości, w tym zorganizowanej, nasilenie zjawisk korupcyjnych, katastrofy ekologiczne, naturalne i komunikacyjne, poczucie zagrożenia nieuleczalnymi chorobami i (w Polsce w mniejszym stopniu) zagrożenie międzynarodowym terroryzmem.
W sondażu CBOS z czerwca 20053 r. przeprowadzonym na reprezentatywnej próbie dorosłej ludności Polski, respondenci deklarowali znaczny stopień poczucia zagrożenia zdrowia psychicznego (45% czasami niepokoi się o swoje zdrowie psychiczne) i bardzo częste (85% wskazań) przekonanie, że obecne warunki życia w Polsce są szkodliwe dla zdrowia psychicznego, co wiązali z wieloma czynnikami społecznymi i cywilizacyjnymi (najczęściej z bezrobociem 77%, kryzysem rodziny 47%, biedą 41%, nadużywaniem alkoholu i narkotyków 39%). Zdecydowana większość (85%) badanych aprobowała utworzenie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, którego zadaniem byłoby zapobieganie zagrożeniom zdrowia psychicznego i unowocześnienie lecznictwa psychiatrycznego.

Mając na względzie przytoczone powyżej okoliczności, należy stwierdzić, iż podstawowymi przyczynami uzasadniającymi podjęcie szeroko zakrojonych działań w dziedzinie ochrony zdrowia psychicznego są:
1. sukcesywny wzrost od początku lat dziewięćdziesiątych zachorowalności na psychotyczne i niepsychotyczne zaburzenia psychiczne – spowodowane to jest zmianami społeczno-ekonomicznymi, których wynikiem jest pojawienie się nowych zagrożeń dla zdrowia psychicznego w postaci biedy, bezrobocia oraz braku poczucia bezpieczeństwa ekonomicznego, socjalnego i zdrowotnego,
2. istniejący od wielu lat deficyt kadr i środków w psychiatrycznej opiece zdrowotnej – wynik wielu lat zaniedbań i marginalizowania tej dziedziny ochrony zdrowia,
3. konieczność dostosowania opieki psychiatrycznej do współczesnych standardów – rozwój lecznictwa niestacjonarnego zgodnie z założeniami modelu leczenia środowiskowego,
4. konieczność zmiany nastawienia do zaburzeń psychicznych tak chorych, jak i ich otoczenia – do tej pory określenie „chory psychicznie” ma charakter stygmatyzujący, co znacząco zmniejsza szanse na zapobieganie skuteczne leczenie zaburzeń psychicznych.

Wychodząc naprzeciw wskazanym wyzwaniom projekt niniejszego Programu został przygotowany z uwzględnieniem:
1. rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy dotyczącej ochrony praw człowieka i podstawowych wolności osób z zaburzeniami psychicznymi, która została przyjęta przez Radę Europy w roku 2004, a zwłaszcza artykułu 3, który dotyczy promowania zdrowia psychicznego, poprzez wspieranie rozwoju programów promocji zdrowia psychicznego, mających na celu poszerzenie w społeczeństwie wiedzy o zapobieganiu, rozpoznawaniu i o leczeniu zaburzeń psychicznych.
2. strategii zdrowia psychicznego dla państw członkowskich UE ogłoszonej przez Komisję w Zielonej Księdze,
3. informacji dostarczonych przez Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Głównymi celami projektu Programu są:
1. promocja zdrowia psychicznego i profilaktyka zaburzeń psychicznych,
2. zapewnienie osobom chorym wielostronnej, zintegrowanej i dostępnej opieki zdrowotnej i innych form pomocy– unowocześnienie opieki według założeń modelu środowiskowego
3. rozwój badań naukowych i tworzenie systemów informacji koniecznych do skutecznej ochrony i zapobiegania zaburzeniom zdrowia psychicznego.

Mając na względzie fakt, iż problematyka zdrowia psychicznego społeczeństwa leży nie tylko w gestii Ministra Zdrowia, ale i wielu innych podmiotów, które w swoich działaniach realizowanych w podległych im placówkach, zakładach, jednostkach, szkołach, uczelniach stykają się stale z istnieniem różnego rodzaju zaburzeń i patologii, a stopień wiedzy i aktualne możliwości naprawy istniejących nieprawidłowości są daleko niewystarczający dla normalizacji i likwidacji różnego rodzaju patologii, w opracowaniu i realizacji Programu uczestniczyć będą przedstawiciele: Ministra Zdrowia, Ministra Edukacji Narodowej, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministra Pracy i Polityki Społecznej Ministra Sprawiedliwości oraz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Zadania z zakresu koordynacji realizacji Programu wykonywane będą, przez Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, który posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie prowadzenia badań naukowych, promowania nowoczesnego modelu organizacji psychiatrycznej opieki zdrowotnej.

W opracowaniu i realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego uczestniczyć będą również Narodowy Funduszu Zdrowia i jednostki samorządu terytorialnego.

Rozporządzenie nie zawiera przepisów technicznych i nie podlega notyfikacji na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 z późn. zm.).

Przedmiot projektu regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

1 na podstawie kart zgonów w Rocznikach Demograficznych GUS w latach 1991-2005
2 Ostrowska A (red). Sondaże Socjologiczne. Jakość życia w krajach europejskich. (red.). IFiS PAN, Warszawa, 2005
3 Wciórka B, Wciórka J: Czy Polacy niepokoją się o swoje zdrowie psychiczne? Komunikat BS/116/2005. CBOS, Warszawa lipiec 2005




Ocena Skutków Regulacji


1. Podmioty, na które oddziałuje projektowana regulacja
Projekt rozporządzenia obejmuje zakresem regulacji, organy administracji rządowej i samorządowej, zakłady opieki zdrowotnej, osoby z zaburzeniami psychicznymi oraz organizacje pozarządowe, działające na rzecz ochrony i poprawy zdrowia psychicznego społeczeństwa, w zakresie zadań określonych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego, jak również Narodowy Fundusz Zdrowia, w zakresie finansowania udzielanych przez świadczeniodawców świadczeń zdrowotnych.

. Konsultacje społeczne
Projektowana regulacja zostanie poddana konsultacji z następującymi podmiotami:
1) Federacja Związków Zawodowych Pracowników Ochrony Zdrowia;
2) Forum Związków Zawodowych;
3) Fundacja Batorego;
4) Helsińska Fundacja Praw Człowieka;
5) Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie;
6) Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego;
7) Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii;
8) Krajowy Konsultant w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży;
9) Krajowy Konsultant w dziedzinie psychiatrii;
10) Krajowy Konsultant w dziedzinie psychologii klinicznej;
11) Naczelna Rada Lekarska;
12) Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych;
13) Narodowy Fundusz Zdrowia;
14) Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy;
15) Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych;
16) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych;
17) Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych;
18) Polskie Towarzystwo Psychiatryczne
19) Polskie Towarzystwo Psychologiczne;
20) Sekretariat Ochrony Zdrowia KK NSZZ „Solidarność”;
21) Związek Pracodawców Służby Zdrowia;
22) Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej;
23) urzędy marszałkowskie,
a ponadto zostanie udostępniona na stronach internetowych Ministerstwa Zdrowia.
W trakcie prac nad projektem nowelizacji ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, której celem było stworzenie podstaw do wydania niniejszego rozporządzenia wstępny projekt rozporządzenia spotkał się z akceptacją, jako inicjatywa potrzebna ze względu na obecne potrzeby zdrowotne i konieczność zorganizowania nowoczesnego kompleksowego systemu ochrony zdrowia psychicznego. Przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego nie zgłosili uwag do projektu ustawy i rozporządzenia.

3. Wpływ regulacji na sektor finansów publicznych, w tym budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego
Z realizacją Programu będzie wiązało się ponoszenie kosztów w sektorze finansów publicznych – zarówno wynikających z potrzeby restrukturyzacji i rozbudowy infrastruktury, jak i zwiększenia zatrudnienia w tej dziedzinie opieki zdrowotnej. Realizatorami zadań będą jednostki budżetu państwa związane z określonymi działami gospodarki narodowej oraz – w przeważającej części – jednostki samorządu terytorialnego.
Przystępując do oszacowania potrzeb w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej w pierwszej kolejności ustalono optymalna liczbę placówek (oddziałów szpitalnych, zespołów leczenia środowiskowego, poradni, hosteli, oddziałów opiekuńczo leczniczych) i utrzymywanych przez nie miejsc (łóżek). W wyniku porównania postulowanego poziomu opieki, wyrażonego liczbą łóżek na 10.000 mieszkańców, ze stanem faktycznym stwierdzono istnienie wysokiego niedoboru we wszystkich obszarach. W systemie opieki psychiatrycznej brakuje około: 1.500 łóżek na oddziałach psychiatrycznych; 1400 łóżek na oddziałach dla osób uzależnionych; 7.000 łóżek na oddziałach opieki dziennej; 2.000 łóżek na oddziałach opiekuńczo-leczniczych; 1.500 miejsc w hostelach oraz 400 zespołów leczenia środowiskowego i 200 poradni. Uzupełnienie stwierdzonych niedoborów i osiągnięcie standardów europejskich, nawet rozłożone na okres 5 lat, musiałoby oznaczać dokonanie szeregu inwestycji (o szacunkowej wartości ponad 500 mln zł) i wiązałoby się ze znaczącym wzrostem zatrudnienia (ponad 15 tys. pracowników) oraz wydatków na udzielane świadczenia.
Uwzględniając sytuację budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego i biorąc pod uwagę możliwe trudności w pozyskaniu tak licznej grupy wykwalifikowanych pracowników, w projekcie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego założono, że w wyniku realizacji programu, w latach 2009-2013, zostanie uzupełniona jedynie część stwierdzonego niedoboru.
Wdrożenie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego będzie również wymagało, zgodnie z informacja Ministerstwa Sprawiedliwości, utworzenia 4 nowych oddziałów terapeutycznych w zakładach karnych oraz zatrudnienia około 36 wykwalifikowanych pracowników.
W projekcie programu założono, że coroczne nakłady inwestycyjne, z wyłączeniem nakładów z budżetu Ministra Sprawiedliwości, wyniosą szacunkowo 46, 9 mln zł, co pozwoli na utworzenie: 5 oddziałów psychiatrycznych po 30 łóżek; 3 oddziałów dla uzależnionych po 40 łóżek; 30 oddziałów dziennych po 20 łóżek; 5 oddziałów opiekuńczo-leczniczych po 40 łóżek; 40 zakładów leczenia środowiskowego; 20 poradni i 10 hosteli po 15 miejsc.
Wydatki inwestycyjne w zakładach karnych zamkną się kwotą 0, 4 mln zł, po 0, 2 mln zł w 2009 i 2010 r.
Istotną częścią kosztów programu będzie wartość świadczeń udzielnych przez nowopowstałe placówki. Według szacunkowych wyliczeń roczny wzrost kosztów udzielanych świadczeń wyniesie 61 mln zł. Wydatki te będą ponoszone począwszy od 2 roku realizacji programu, co wynika z niemożności zakontraktowania w pierwszym roku świadczeń w placówkach, które dopiero będą modernizowane, adaptowane lub tworzone.
W poszczególnych latach wydatki na świadczenia finansowane przez NFZ będą kształtowały się następująco: 1 rok – brak; 2 rok – 61 mln zł; 3 rok – 122 mln zł; 4 rok – 183 mln zł; 5 rok – 244 mln zł.
Dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania nowopowstałych placówek konieczne będzie zatrudnienie około 7 tys. pracowników, w tym: 650 lekarzy psychiatrów; 97 lekarzy psychiatrów dzieci i młodzieży; 2.000 pielęgniarek, w tym pielęgniarek ze specjalizacja w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2003 r. w sprawie wykazu dziedzin pielęgniarstwa oraz dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia, w których może być prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne, oraz ramowych programów specjalizacji dla pielęgniarek i położnych (Dz. U. Nr 197, poz. 1922, z późn. zm.); 1.320 terapeutów zajęciowych; 300 certyfikowanych specjalistów i instruktorów terapii uzależnień; 1.200 psychologów klinicznych; 200 certyfikowanych psychoterapeutów i 1.850 pracowników socjalnych. Planowany wzrost zatrudnienia będzie postępował równomiernie w wymienionych grupach zawodowych – około 1500 osób rocznie, równolegle do powstawania nowych placówek.
Oceniając finansowe skutki przyjęcia Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego uwzględniono również wydatki działania związanych z profilaktyką i promocją zdrowia psychicznego, średnio 14,1 mln zł rocznie. Środki te zostaną przeznaczone głównie na rozwój poradnictwa w kryzysach psychicznych (Centra Pomocy Rodzinie).
Ze środków programu finansowane będą również prace naukowo–badawcze (3,69 mln zł rocznie), w tym 0,09 mln zł rocznie na program oceny skuteczności terapii w zakładach karnych oraz koszty koordynacji oraz 0,1 mln zł rocznie na badania służące ocenie realizacji programu w placówkach podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministrowi Obrony Narodowej i Ministrowi Sprawiedliwości. Podjęte zostaną działania, mające na celu określenie w Krajowym Programie Badań Naukowych i Prac Rozwojowych strategicznego programu z zakresu zdrowia psychicznego. Ostateczna wysokość środków przeznaczonych na program badawczy, wynikać będzie z procedur przewidzianych w ustawie z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 238, poz. 2390, z późn. zm.).
Wydatki na realizacje programu będą ponoszone przez wiele podmiotów, zarówno z budżetów organów centralnych, jak i z budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Podmiotem odpowiedzialnym za finansowanie świadczeń będzie Narodowy Fundusz Zdrowia , Minister Zdrowia będzie pokrywał wydatki związane z profilaktyką i promocją zdrowia psychicznego, koordynacją oraz rozwojem i unowocześnieniem systemów informacji, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego – wydatki związane z badaniami naukowymi, Minister Sprawiedliwości – wydatki inwestycyjne, koszty świadczeń oraz wydatki związane z profilaktyką i promocją, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji – wydatki związane z profilaktyką i promocją, Minister Obrony Narodowej – wydatki związane z profilaktyką i promocją, Minister Edukacji Narodowej - wydatki związane z profilaktyka i promocją zdrowia psychicznego wśród dzieci i młodzieży. Jednostki samorządu terytorialnego, jako organy założycielskie zakładów opieki zdrowotnej będą ponosiły wydatki inwestycyjne oraz wydatki związane z działalnością centrów pomocy rodzinie Zestawienie wydatków ponoszonych przez poszczególne podmioty, w kolejnych latach programu zawiera tabela w pkt 7 załącznika do OSR.
Należy jednocześnie zaznaczyć, iż ostateczna wysokość wydatków przeznaczonych na realizację programu będzie znana po zakończeniu procesu uzgodnień z podmiotami biorącymi udział w realizacji programu.

4. Wpływ regulacji na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw
Regulacje zaproponowane w projekcie ustawy będą miały w dalszej perspektywie wpływ na gospodarkę i przedsiębiorczość. Działania z zakresu promocji i profilaktyki zdrowia psychicznego, jak również planowane zwiększenie dostępności do specjalistycznych świadczeń opieki zdrowotnej przyczynia się do poprawy stanu zdrowotności społeczeństwa, a tym samym pozytywnie wpłyną na zwiększenie się efektywności pracy i pozwolą na minimalizację strat wynikających z spowodowanych chorobą nieobecności pracowników. Kształtowanie w społeczeństwie postawy życzliwości i tolerancji dla osób z zaburzeniami psychicznymi, wraz z działaniami motywującymi skierowanymi do tych osób, pozwoli na ich większą aktywizację zawodową.

5. Wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionalny
Wejście w życie projektowanej regulacji nie będzie miało wpływu na rozwój regionalny.

6. Wpływ na rynek pracy
Wdrażanie Programu spowoduje – w różnym stopniu w poszczególnych regionach i sektorach gospodarki – wzrost i restrukturyzację zatrudnienia.

7. Wpływ na zdrowie społeczeństwa
Proponowana regulacja, poprzez działania mające na celu ograniczenie występowania zagrożeń dla zdrowia psychicznego, poprawę jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi i ich bliskich oraz zapewnienie dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej, wydatnie przyczyni się do poprawy zdrowia psychicznego społeczeństwa.



Wersja do drukuPowrót


Artykuł przeczytało osób: 9671

Patronaty
E-zdrowie
Inspektorat Sanitarny
Rada
BIP
© 2011 Ministerstwo Zdrowia
© 2002-2011 Platforma Activeweb Medical Solutions