Ministerstwo 
Zdrowia


NARODOWY PROGRAM OCHRONY ANTYBIOTYKÓW W POLSCE


MINISTERSTWO ZDROWIA

NARODOWY PROGRAM OCHRONY ANTYBIOTYKÓW W POLSCE
NA LATA 2006-2010


Podstwa prawna:
art. 48 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z póżn. zm.)


Jednostka realizująca program:
Realizator programu zostanie wybrany w drodze konkursu ofert zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z póżn. zm.)

Kwota dofinansowania:
2006 r → 495.000
2007 r → 750.000
2008 r → 680.000
2009 r → 700.000
2010 r → 700.000

Program zgodny z zobowiązaniami Polski i rekomendacją Komisji Europejskiej z dnia 15.11.2001 roku.



NARODOWY PROGRAM OCHRONY ANTYBIOTYKÓW
ZAŁOŻENIA PROGRAMU I UZASADNIENIE REALIZACJI
W LATACH 2006-2010


CZĘŚĆ 1: PODSTAWY PRAWNE I UZASADNIENIE MERYTORYCZNE REALIZACJI PROGRAMU

CZĘŚĆ 2: PROJEKT STRATEGII DZIAŁAŃ, ORGANIZACJA ZESPOŁU KOORDYNUJĄCEGO I PODZESPOŁÓW TEMATYCZNYCH

CZĘŚĆ 3: ORGANIZACJA SYSTEMU GROMADZENIA I PRZEPŁYWU INFORMACJI W JEDNOSTKACH REALIZUJĄCYCH PROGRAM

CZĘŚĆ 4: OCZEKIWANE WYNIKI PROGRAMU

CZĘŚĆ 5: HARMONOGRAM PRACY





CZĘŚĆ 1
UZASADNIENIE
REALIZACJI PROGRAMU


DOKUMENTY STANOWIĄCE PODSTAWY TWORZENIA I WDRAŻANIA PROGRAMÓW OGRANICZANIA POWSTAWANIA I SZERZENIA SIĘ OPORNYCH NA ANTYBIOTYKI PATOGENÓW BAKTERYJNYCH

1.

European Commission. Commission regulation (EC) No 2788/98 of 22 December 1998 amending Council Directive 70/524/EEC concerning additives in feedingstuffs as regards the withdrawal of authorisation for certain growth promoters.

2.

European Commission. Commission regulation of amending council directive 70/524/eec concerning additives in feedingstuffs as regards withdrawal of the authorization of certain antibiotics. Document N.: VI/7767/98, Brussels, Belgium.

3.

European Commission. Veterinary Pharmaceutical Committee Final Summary Record of the 11th Meeting, 1 June 2001.

4.

European Commission. Communication From The Commission, Follow-up to the high level reflection process on patient mobility and health care developments in the European Union. Brussels, 20.04.2004, COM(2004) 333 final.

5.

European Commission. Communication From The Commission On A Community Strategy Against Antimicrobial Resistance, Brussels, 20.06.2001, COM(2001) 333 final, Volume 1.

6.

European Parliament. Decision No 2119/98/EC of the European Parliament and of the Council of 24 September 1998 setting up a network for the epidemiological surveillance and control of communicable diseases in the Community.

7.

The Council of European Communities. Council Regulation (EC) No 2821/98 of 17 December 1998 amending, as regards of the authorisation of certain antibiotics, Directive 70/524/EEC concerning additives in feedingstuffs, Official Journal of the European Communities.

8.

The Council of European Communities. Council Resolution of 8 June 1999 on antibiotic resistance “A strategy against the microbial threat” (1999/C 195/01), Official Journal of the European Communities.

9.

The Council of European Communities. Council Recommendation of 15 November 2001 on the prudent use of the antimicrobial agents in the human medicine (Text with EEA relevance), Official Journal of the European Communities, 2002/77/EC.
10. The Council of European Communities. Template for reporting of Members States on the Implementation of the Council Recommendation of 15 November 2001 (2002/77/EC) on the Prudent Use of Antimicrobial Agents in Human Medicine.
11. The Council of European Communities. Programme of Community action in the field of public health (2003 to 2008), Official Journal of the European Union L 271, October 9th , 2002.
12. World Health Organization 1997. The medical impact of the use of antimicrobials in food animals. Report of WHO meeting, Berlin, Germany, 13-17 October 1997, WHO/EMC/ZOO/97.4.
13. World Health Organization 2001. Antibiotic resistance: synthesis of recommendations by expert policy groups, APUA: Alliance for the Prudent Use of Antibiotics, JL Avorn, JF Barrett, PG Davey, SA Mc Ewen, TF O’Brien and SB Levy, Boston, MA United States of America.
14. World Health Organization 2001. WHO Global Strategy for Containment of Antimicrobial Resistance.
15. Ministry of Health, Ministry of Food, Agriculture and Fisheries, Copenhagen, Denmark. The Copenhagen Recommendations, Report from the Invitational EU Conference on The Microbial Threat, Denmark, 9-10 September 1998, (Edited by: Vibeke Thamdrup Rosdahl, Division Director, Statens Serum Institut and Knud Pedersen, Director, Danish Veterinary Laboratory).
16. Food Safety and Inspection Service, United States Department of Agriculture. The Future of FSIS Veterinarians: Public Health Professionals For the 21st Centur,. Draft Report, Washington D.C., December 1999.
17. The National Board of Health and Welfare, Visby, Sweden. The Microbial Threat, Progress Report on Antimicrobial Resistance, Socialstyrelsen, June 13-15, 2001.
18. International Forum on Antibiotic Resistance (IFAE). Colloquium 2002 Report.

UZASADNIENIE REALIZACJI NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ANTBIOTYKÓW
Odkrycie antybiotyków, obok opracowania i wprowadzenia masowych szczepień ochronnych, należy do największych osiągnięć medycyny zakażeń. Dzięki ich zastosowaniu skuteczna broń przeciw drobnoustrojom stała się powszechnie dostępna. W latach 70. XX-go wieku zaczęto wierzyć, że zachorowania na choroby zakaźne, a także zakażenia znajdują się pod kontrolą. Nieuleczalne wcześniej choroby przestały budzić niepokój, wydawało się, że wszystkie infekcje bakteryjne można zwalczyć antybiotykami. Niestety wizja eliminacji chorób zakaźnych i zakażeń okazała się zbyt optymistyczna. W ostatnim ćwierćwieczu, w związku z globalnymi zmianami społecznymi, zdrowotnymi i klimatycznymi, drobnoustroje znowu wywołują nowe zagrożenia epidemiczne. Jednym z nich jest gwałtownie narastająca oporność na antybiotyki i chemioterapeutyki.
Stosowanie, a zwłaszcza nadużywanie preparatów przeciwbakteryjnych w różnych obszarach medycyny, w weterynarii, hodowli, rolnictwie, kosmetologii, a także w przemyśle przyczyniło się do pojawiania się i rozprzestrzeniania opornych drobnoustrojów dysponujących coraz sprawniejszymi mechanizmami lekooporności. Antybiotyki, które do tej pory ratowały życie stają się bezskuteczne w walce z zakażeniami. Coraz częściej brakuje opcji terapeutycznych w przebiegu uleczalnych i niegroźnych wcześniej zakażeń. Problem zyskał wymiar globalny i wymaga podjęcia natychmiastowych działań. Istnieje potrzeba podnoszenia świadomości kadry zarządzającej, profesjonalistów i opinii publicznej nt. konsekwencji i zagrożeń wynikających z niekontrolowanego stosowania leków przeciwbakteryjnych i sposobów zapobiegania lekooporności. Zgodnie z regulacjami Komisji Europejskiej, wszystkie kraje członkowskie Unii muszą utworzyć międzysektorowe zespoły, których celem będzie ciągła ocena poziomu i struktury zużycia antybiotyków i podejmowanie odpowiednich interwencji.
Ponieważ drobnoustroje mają stały kontakt z powszechnie obecnymi w środowisku antybiotykami, a także ze względu na niewłaściwe lub nieuzasadnione ich stosowanie, wspomniane mechanizmy są łatwo przekazywane i utrwalane w obrębie różnych gatunków bakterii. W wyniku złożonych zjawisk (mutacje w chromosomalnym DNA bakterii, koniugacja – plazmidowe przekazywanie materiału genetycznego, transformacja – pobieranie obcego DNA, transdukcja – przekazywanie genów oporności przez bakteriofagi) dochodzi do selekcji groźnych szczepów wywołujących ciężkie, często śmiertelne przypadki zakażeń, których rozprzestrzenianie nabiera wymiaru globalnego.
Dostępne na rynku antybiotyki, uważane jeszcze niedawno za skuteczną broń przeciwbakteryjną przestają przynosić spodziewane efekty. W rezultacie walka z groźnymi dla człowieka bakteriami okazuje się utrudniona, a czasem nawet niemożliwa. Względnie mało chorobotwórcze drobnoustroje tzw. oportunistyczne, dzięki zdobytym mechanizmom oporności, stały się poważnymi czynnikami zagrażającymi zdrowiu i życiu (np. enterokoki oporne na wankomycynę, Acinetobacter sp. oporne na karbapenemy, wielooporne szczepy Pseudomanas aeruginosa wytwarzające karbapenemazy) zwłaszcza u chorych z zaburzeniami odporności i innymi czynnikami ryzyka zakażenia. Sytuację dodatkowo komplikuje niedostateczna diagnostyka mikrobiologiczna, która mogłaby przyczyniać się do optymalizacji schematów empirycznego leczenia zakażeń i umożliwiać terapię celowaną, ukierunkowaną na czynnik etiologiczny zakażenia.
W przebiegu zakażeń wywoływanych przez lekooporne bakterie dotychczasowe standardy terapeutyczne stają się nieskuteczne i przestają mieć zastosowanie. Coraz bardziej ograniczone są możliwości leczenia zakażeń układowych, które wcześniej bez trudu udawało się zwalczyć za pomocą dostępnych antybiotyków. Coraz częściej aktywne pozostają jedynie leki o suboptymalnych parametrach farmakokinentycznych i/lub farmakodynamicznych, bądź wręcz brakuje opcji terapeutycznych. Przykładem może być pojawianie się szczepów gronkowca złocistego opornych na meticylinę (MRSA: ang. methicilin resistant Staphylococcus aureus), a także wankomycynę, (VRSA, ang. vancomycin resistant Staphylococcus aureus) jak również opornych na wankomycynę enterokoków (VRE, ang. vancomycin resistant enterococci) i wieloopornych bakterii Gram-ujemnych, np. z rodziny Enterobacteriaceae, gatunków Pseudomonas aeruginosa, czy Acinetobacter baumanii, w tym opornych na karbapenemy (imipenem i meropenem) leki „ostatniej szansy” Zidentyfikowano już, także w Polsce, pierwsze szczepy VRE oporne na linezolid, nowy lek wprowadzony do lecznictwa dopiero kilka lat temu.
Problem oporności na leki nie ogranicza się już wyłącznie do bakterii wywołujących zakażenia szpitalne. Przykładem mogą być pozaszpitalne szczepy Streptococcus pneumoniae – najczęstszego czynnika etiologicznego zapalenia płuc, wśród których coraz częściej obserwuje się oporność na penicylinę, makrolidy i niedawno wprowadzone fluorochinolony (lewofloksacynę i moxifloksacynę), a więc leki skuteczne i o dobrym profilu bezpieczeństwa. Niepokój budzi niezależne pojawienie się poza szpitalem szczepów Staphylococcus aureus opornych na meticylinę tzw. CA-MRSA (ang. Community-Acquired MRSA).

Należy pamiętać, że antybiotyki nie działają selektywnie na chorobotwórcze drobnoustroje, które wywołują zakażenia. Ich działanie polega również na eliminacji flory saprofitycznej człowieka, która odgrywa ważną rolę w blokowaniu receptorów na błonach śluzowych dla drobnoustrojów chorobotwórczych..
Cechą współczesnych patogenów bakteryjnych, i to nie tylko szpitalnych, jest wielooporność, tzn. brak wrażliwości, na co najmniej 3 różne grupy terapeutyczne. Mimo pilnej potrzeby wprowadzania do lecznictwa nowych antybiotyków, podejmowane w tym kierunku badania są niewystarczające. W sytuacji coraz bardziej ograniczonych możliwości leczenia zakażeń – efektu gwałtownie narastającej oporności bakterii, firmy farmaceutyczne wykazują coraz mniejsze zainteresowanie badaniami nad nowymi lekami przeciwdrobnoustrojowymi. Wielkie koncerny farmaceutyczne, dysponujące dużymi, nowoczesnymi laboratoriami badawczymi i środkami, zmieniły kierunek swoich badań koncentrując się na poszukiwaniu leków na choroby przewlekłe. Taka strategia przynosi większe zyski i obarczona jest mniejszym ryzykiem inwestycyjnym.
Agencja d/s Żywności i Leków Stanów Zjednoczonych (FDA: ang. United States Food and Drug Administration) przeprowadziła analizę amerykańskiego rynku farmaceutycznego – najprężniejszego rynku farmaceutycznego świata. Na podstawie zebranych danych, oszacowano, że liczba nowych antybiotyków wprowadzanych na rynek w przeciągu ostatnich 20 lat (porównano lata 1998-2002 w stosunku do 1983-1987) zmalała o 56%. Na 225 nowych leków przeciwbakteryjnych dopuszczonych na rynek od stycznia 1998 roku do września 2003 tylko 9 było związkami nowymi.
Natomiast nowy mechanizm działania posiadały tylko 2 spośród nich: linezolid i daptomycyna wprowadzone na rynek odpowiednio w 2000 i 2003 roku. Niestety już po roku stosowania linezolidu odnotowano drobnoustroje oporne na ten antybiotyk. Odpowiedzią na te doniesienia był apel Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Zakaźnych (IDSA: ang. Infectious Diseases Society of America) skierowanego do FDA i Rządu Federalnego Stanów Zjednoczonych o rozpatrzenie nowych strategii działania zachęcających do badań nad nowymi lekami przeciw drobnoustrojom..
Szczególnie pesymistycznie rysuje się perspektywa leczenia zakażeń wywoływanych przez niefermentujące pałeczki Gram-ujemne, a zwłaszcza Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter spp., Burkholderia cepacia i Stenotrophomonas maltophilia. Jest to wynikiem braku leków w III fazie badań klinicznych skutecznych wobec tych drobnoustrojów.
Nie należy się więc spodziewać w najbliższym czasie żadnych nowych leków do terapii zakażeń wywoływanych przez niefermentujace pałeczki Gram-ujemne.

Antybiotyki w weterynarii i hodowli zwierząt oraz jako dodatki paszowe
Aby chronić skuteczność terapeutyczną antybiotyków szczegółową kontrolą należy również objąć antybiotykoterapię weterynaryjną, której stosowanie powinno być poddane regulacjom analogicznym do wprowadzanych w medycynie
Antybiotyki znajdują również zastosowanie w hodowli zwierząt, gdzie sprzyjają powstawaniu, selekcji i rozprzestrzenianiu się oporności wśród drobnoustrojów tam bytujących.. Lekooporne szczepy mogą przemieszczać się drogą łańcucha żywieniowego i zasiedlać przewód pokarmowy człowieka, tworząc rezerwuary potencjalnych patogenów, w tym również genów oporności (np. Salmonella sp., Campylobacter sp., Enterococcus sp.), które następnie mogą być przekazywane “typowym” czynnikom etiologicznym zakażeń u ludzi.
Antybiotyki podaje się zwierzętom hodowlanym celem zwiększenia efektywności ekonomicznej hodowli. Paszowe dodatki antybakteryjne (angielskie skróty: AGP – Antibiotic Growth Promoters lub AMGP – Antimicrobial Growth Promoters), stosowane celem hamowania rozwoju drobnoustrojów przewodu pokarmowego zwierząt hodowlanych, mają służyć optymalizacji procesów trawienia i wchłaniania składników pokarmowych, a tym samym intensyfikować przyrost wagi zwierząt. Dodawane do pasz antybiotyki, należące do grup terapeutycznych stosowanych w medycynie, zwiększają prawdopodobieństwo rozpowszechniania oporności wśród patogenów człowieka. Przykładem może być pojawienie się oporności na glikopeptydy (szczepy VRE enterokoków opornych na wankomycynę), jako efektu jednoczesnego nadużywania wankomycyny w lecznictwie i awoparcyny (antybiotyku z tej samej grupy glikopeptydów, o krzyżowej oporności z wankomycyną) jako dodatku do pasz w hodowli zwierząt. Na podstawie obserwacji tych zależności i w obawie przed przeniesieniem szczepów VRE od zwierząt do ludzi, awoparcynę zaczęto stopniowo wycofywać z użytku: w Danii w 1995 roku, a decyzją Komisji Europejskiej, obejmującą wszystkie kraje UE, w 1997 roku.
Kolejnym krokiem podjętym w Danii było wprowadzenie zakazu stosowania wirginiamycyny ze względu na wywoływanie krzyżowej oporności z makrolidami, linkozamidami i streptograminami stosowanymi w medycynie. Podawanie antybiotyków w postaci przeciwbakteryjnych dodatków paszowych ma znaczący wpływ na rozpowszechnianie oporności i coraz częściej dostrzega się konieczność ścisłej kontroli hodowli zwierząt. Próby oceny relacji między poziomem konsumpcji AGP, a pojawianiem się i rozprzestrzenianiem antybiotykooporności podejmowano m.in. w Holandii, Danii i Wielkiej Brytanii. Światowa Organizacja Zdrowia znaczenie problemu podkreśla w swoim raporcie z 1997 roku (ang. tytuł: The medical impact of the use of antimicrobials in food animals. Report of WHO meeting, Berlin, Germany, 13-17 October 1997, WHO/EMC/ZOO/97.4). Istotną decyzją Komisji Europejskiej było wprowadzenie w 1998 roku zakazu stosowania na terenie Unii Europejskiej dostępnych wcześniej paszowych dodatków antybiotykowych, takich jak: tylozyna, spiramycyna, bacytracyna i wirginiamycyna (ang. European Commission. Commission regulation (EC) No 2788/98 of 22 December 1998 amending Council Directive 70/524/EEC concerning additives in feedingstuffs as regards the withdrawal of authorization for certain growth promoters). Komisja, oprócz zakazu stosowania antybiotyków jako dodatków paszowych w celach optymalizacji warunków hodowli, zaleca również racjonalizację ich stosowania w celach terapeutycznych w weterynarii.
Zależność poziomu antybiotykooporności od stosowania antybiotyków w hodowli (podobnie jak w pozostałych obszarach) jest bardzo złożona, a badania zmierzające do jej opisu uwzględniają szereg czynników. Zależności tej nie można przedstawić w sposób jednoznaczny jako prostej relacji przyczynowo-skutkowej. Dlatego decyzje o zakazach stosowania antybiotyków budzą opór i kontrowersje, zwłaszcza wśród hodowców zwierząt, przekonanych o korzyściach ekonomicznych, profilaktycznych i terapeutycznych wynikających ze stosowania AGP. W Szwecji stosowania antybakteryjnych dodatków paszowych zakazano już w 1986 roku i od tego czasu środki antybakteryjne można podawać zwierzętom tylko wg wskazań weterynarzy w dawkach terapeutycznych, w celach leczniczych lub zapobiegawczych. Szereg analiz sytuacji epidemiologicznej w Szwecji po wprowadzeniu wspomnianego zakazu wykazało zwiększenie kontroli hodowli, brak dodatkowych zachorowań zwierząt i potwierdziło możliwość uzyskiwania dobrych i konkurencyjnych efektów produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego bez stosowania antybakteryjnych dodatków paszowych. W ciągu 13 lat od wprowadzenia zakazu stosowania antybiotyków w celu wspomagania hodowli, ich zużycie spadło o 55%. Szwedzkie doświadczenia ścisłej kontroli produkcji zwierzęcej pokazują wyraźnie możliwość ograniczania poziomu konsumpcji antybiotyków i rozpowszechnienia zjawiska oporności drobnoustrojów. Jak już wspomniano, także w Danii zaprzestano stosowania czynników antybakteryjnych jako dodatków paszowych. Zakaz ich stosowania wprowadzono w 1986, dzięki czemu roczne zużycie antybiotyków spadło o 60% (z 206 do 81 ton rocznie). Ponadto, stałe monitorowanie konsumpcji antybiotyków i rozprzestrzeniania antybiotykooporności wśród ludzi i zwierząt, a także analiza danych zbieranych w postaci rocznych raportów pod nazwą DANMAP (Danish Antimicrobial Integrated Resistance Monitoring and Research Programme) pozwalają oceniać trendy powstawania i szerzenia się antybiotykooporności i na tej podstawie planować konieczne interwencje.

Antybiotyki w środowisku
Poza zagrożeniami związanymi z użyciem antybiotyków w hodowli, ich długotrwałe stosowanie może także prowadzić do kumulacji negatywnych skutków w środowisku.
Dotyczy to wielu leków przeciwdrobnoustrojowych. Do gromadzenia ich w środowisku, zwłaszcza wodnym przyczynia się niekontrolowane wprowadzanie tych preparatów do ścieków miejskich, a także przez producentów bezpośrednio do rezerwuarów wodnych, z których mogą się dalej rozprzestrzeniać w środowisku naturalnym np. między dzikimi zwierzętami.

Środki dezynfekcyjne
Częste stosowanie niektórych grup środków dezynfekcyjnych w środowiskach medycznych i w przemyśle doprowadziło do selekcji szczepów bakterii opornych na te środki. Oporność taka związana jest z określonymi rodzinami genów zlokalizowanych na plazmidach bakterii, np. oporność gronkowców złocistych na meticylinę i dodatkowo na IV-rzędowe sole amoniowe (dodawane do preparatów dezynfekcyjnych) czy bromek etydyny (stosowany w diagnostyce mikrobiologicznej, np. do rozdziału produktów PCR w procesie elektroforezy). Zaobserwowana u szczepów meticylinoopornych częstsza oporność na chlorheksydynę (stosowaną np. w hodowli bydła jako środek dezynfekcyjny strzyków) i IV-rzędowe zasady amoniowe w porównaniu ze szczepami wrażliwymi na meticylinę może świadczyć o wspólnym przekazywaniu genów. Możliwość tę potwierdza jednocześnie dodatnia korelacja między opornością gronkowca złocistego na oksacylinę, a opornością na chlorheksydynę, chlorek benzalkoniowy (używany np. jako antyseptyk skórny) czy akryflawinę (środek dezynfekcyjno-leczniczy stosowany np. w hodowli ryb). Rozpowszechnienie dezynfektantów w środowisku w efekcie masowego ich stosowania w różnych gałęziach przemysłu spożywczego, farmaceutycznego, kosmetycznego czy środkach czystości może być, więc dodatkowym czynnikiem zwiększającym ryzyko rozprzestrzeniania się antybiotykooporności. Obecnie, gdy coraz częściej pojawia się problem z dostępem do skutecznej terapii, niezwykle ważny jest również restrykcyjny program higieny szpitalnej, a także właściwy dobór środków dezynfekcyjnych i bakteriobójczych we wszystkich obszarach ich stosowania.

Inne czynniki sprzyjające szerzeniu się oporności
Sytuację komplikuje dodatkowo wzrastająca liczba czynników ryzyka sprzyjających rozprzestrzenianiu się drobnoustrojów wieloopornych, w tym również szereg uwarunkowań demograficznych i socjo-ekonomicznych, np. zwiększona gęstość zaludnienia poszczególnych regionów, ułatwione migracje ludności między krajami i kontynentami oraz powstawanie skupisk osób szczególnie narażonych na zakażenia, starzenie się populacji, rozpowszechnione zaburzenia immunologiczne, inwazyjność procedur medycznych, nawyki lekarzy w przepisywaniu leków, polityka antybiotykowa poszczególnych krajów, czy międzypaństwowa wymiana handlowa zwierząt hodowlanych, żywności i towarów.

Wytyczne działań
Problem przekroczył granice państw i kontynentów. Brak radykalnych działań interwencyjnych, ograniczających sygnalizowane niebezpieczeństwa, grozi wyczerpaniem możliwości terapii zakażeń i chorób zakaźnych o etiologii bakteryjnej przy ograniczonym asortymencie preparatów przeciwwirusowych i przeciwgrzybiczych. Opisywany problem lekooporności, ze względu na swoją dynamikę i zasięg geograficzny, stał się przedmiotem zainteresowań międzynarodowych instytucji i organizacji kształtujących politykę zapobiegania i ograniczania zagrożeń zdrowia publicznego, takich jak Komisja Europejska i Światowa Organizacja Zdrowia. Według ustaleń Komisji Europejskiej przedstawione problemy wymagają natychmiastowego podjęcia zorganizowanych działań, a priorytetem zmian systemowych w ochronie zdrowia jest zdrowie publiczne. W ramach tych zmian nakazuje się krajom członkowskim opracowanie narodowych programów nadzoru i kontroli zużycia antybiotyków i lekooporności, celem przeprowadzenia odpowiednich interwencji. Kierunki działań, które według Komisji należy podjąć w ramach monitorowania antybiotykooporności wymienia dokument Communication From The Commission On A Community Strategy Against Antimicrobial Resistance.
Według sformułowanych w dokumencie zasad i regulacji, kraje członkowskie Unii opracowują własne strategie zapobiegania powstawaniu i szerzeniu się lekooporności drobnoustrojów niebezpiecznych (lub potencjalnie niebezpiecznych) dla zdrowia publicznego. Programy krajów członkowskich uwzględniają specyfikę organizacyjną i sytuację epidemiologiczną danego państwa. Odpowiedzialność za realizację i finansowanie programów ponoszą rządy poszczególnych państw, a w ich imieniu ministrowie właściwi do spraw zdrowia. Zadania, które muszą być realizowane w ramach wspomnianych strategii wymienia dokument Council Recommendation of 15 November 2001 on the prudent use of antimicrobial agents in human medicine, na podstawie którego Rada Unii Europejskiej krajom członkowskim zaleca:
I. zapewnienie istnienia i wdrożenie właściwych strategii zmierzających do racjonalizacji stosowania antybiotyków celem powstrzymania pojawiania się i rozpowszechnienia lekooporności wśród drobnoustrojów. Strategie te powinny być oparte na aktualnej, naukowo udowodnionej wiedzy i powinny składać się z odpowiednich środków zapobiegania, nadzoru i kontroli, a także działań edukacyjnych, informacyjnych i badawczych.
Strategie te powinny prowadzić do:
1. wytworzenia lub wzmocnienia istniejących systemów monitorowania antybiotykooporności i zużycia środków przeciwbakteryjnych, celem:
a. zgromadzenia wiarygodnych i porównywalnych danych na temat lekowrażliwości i właściwości chorobotwórczych drobnoustrojów. Analiza tendencji czasowych pojawiania się i rozprzestrzenia mechanizmów oporności, powinna zapewniać wczesne wykrywanie alarmowych sytuacji epidemiologicznych i umożliwiać uruchomienie mechanizmów wczesnego ostrzegania i wzmacniania nadzoru na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym;
b. zgromadzenia danych na temat przepisywania i zużycia środków przeciwbakteryjnych ogółem z uwzględnieniem analizy recept przepisywanych przez lekarzy, danych aptecznych i pozostałych źródeł gromadzenia danych na temat zużycia antybiotyków.
Systemy nadzoru powinny być wyposażone w przejrzyste regulacje na temat dostępu do gromadzonych danych i praw do ich własności. Regulacje te powinny uwzględniać przepisy prawne dotyczące ochrony danych osobowych i powinny zapewniać poufność oraz bezpieczeństwo danych.
Jednocześnie tworzone mechanizmy monitorowania antybiotykooporności i konsumpcji antybiotyków powinny uwzględniać istniejące krajowe i międzynarodowe systemy nadzoru, obowiązujące systemy klasyfikacji i wykorzystywane metody.
2. wdrożenia działań zapobiegawczych i kontrolnych zapewniających racjonalizację zużycia środków przeciwbakteryjnych celem ograniczania pojawiania się i rozprzestrzeniania chorób zakaźnych i zakażeń poprzez:
a. wprowadzenie restrykcji odnośnie dostępności antybiotyków/środków przeciwbakteryjnych jedynie na receptę;
b. opracowanie wytycznych stosowania pozostałych dostępnych bez recepty środków przeciwbakteryjnych;
c. opracowanie zasad i wytycznych opartych na dowodach naukowych praktyki leczenia chorób zakaźnych i zakażeń, celem ochrony efektywności terapeutycznej środków przeciwbakteryjnych. Zasady i wytyczne powinny uwzględniać:
- ocenę stosowanych klinicznych i mikrobiologicznych kryteriów diagnostyki chorób zakaźnych i zakażeń, w tym szybkich testów diagnostycznych;
- optymalizację doboru leku, dawki i czasu trwania profilaktyki i terapii chorób zakaźnych;
- rozpowszechnianie rekomendacji przepisywania antybiotyków/środków przeciwbakteryjnych dostępnych tylko na receptę;
- aktualizację wytycznych stosowania środków przeciwbakteryjnych dostępnych bez recepty;
d. opracowanie i wdrożenie systemu kontroli mechanizmów rynkowych w obrocie środkami przeciwbakteryjnymi i wytycznych racjonalnej antybiotykoterapii chorób zakaźnych z uwzględnieniem zasad aktualnej, naukowo udowodnionej wiedzy;
e. wdrożenie procedur higienicznych i standardów kontroli chorób zakaźnych w ośrodkach opieki medycznej (szpitalach, ośrodkach opieki na dziećmi, ośrodkach opieki społecznej itd.) i w środowisku pozaszpitalnym.
f. wspieranie narodowych programów szczepień celem stopniowej eliminacji chorób o dostępnej profilaktyce szczepiennej;
3. wspierania działań edukacyjnych i szkoleń pracowników medycznych w dziedzinie antybiotykooporności w ramach:
a. przed- i podyplomowych szkoleń, a także ustawicznego kształcenia lekarzy wszystkich specjalności, farmaceutów, pielęgniarek i innych pracowników medycznych nt. zasad i wytycznych racjonalnej antybiotykoterapii;
b. szkoleń z zakresu zasad higieny i standardów kontroli zakażeń, prowadzących do ograniczania rozprzestrzenienia się drobnoustrojów i w rezultacie ograniczania potrzeby stosowania środków przeciwbakteryjnych;
c. szkoleń z zakresu profilaktyki szczepionkami i ich roli w zakresie zapobiegania infekcjom i epidemiom chorób zakaźnych i zakażeń, a także wskazań do stosowania czynników przeciwbakteryjnych;
4. rozpowszechniania informacji nt. racjonalnego stosowania czynników przeciwbakteryjnych poprzez:
a. podnoszenie świadomości nt. problemu antybiotykooporności i kształtowanie opinii publicznej i oczekiwań pacjentów odnośnie przepisywania środków przeciwbakteryjnych;
b. organizowanie kampanii informacyjnych dla pacjentów nt. wytycznych i zasad racjonalnej antybiotykoterapii celem ograniczania liczby niepotrzebnych terapii czynnikami przeciwbakteryjnymi;
c. szerzenie informacji nt. podstawowych zasad higieny i wpływu programów szczepień na redukcję zużycia środków przeciwbakteryjnych;
II. powołanie w trybie pilnym, jeżeli to możliwe w ciągu roku od przyjęcia zaleceń dokumentu koordynującego realizację wymienionych zadań, zapewniającego jednocześnie wymianę informacji i kooperację z Komisją Europejską i pozostałymi krajami członkowskimi;
III. współpracę z Komisją Europejską i pozostałymi krajami członkowskimi w zakresie:
1. określenia/opracowywania kryteriów nadzoru nad przepisywaniem środków przeciwbakteryjnych zgodnie z aktualną, naukowo udowodnioną wiedzą i obowiązującymi wytycznymi leczenia chorób zakaźnych;
2. oceny kryteriów nadzoru celem optymalizacji zasad przepisywania leków przeciwbakteryjnych, a także zwrotnego przekazywania informacji lekarzom;
3. koordynacji europejskich sieci nadzoru epidemiologicznego i kontroli chorób zakaźnych i zakażeń z wytycznymi Komisji;
4. przekazywania i rozpowszechniania informacji na temat prowadzonych w poszczególnych krajach badań i interwencji zmierzających do powstrzymywania pojawiania się i rozpowszechnienia zjawiska antybiotykooporności, a w szczególności dotyczy to badań nad:
a. mechanizmami pojawiania się i rozpowszechniania antybiotykooporności u ludzi i od zwierząt do ludzi;
b. związkiem pomiędzy antybiotykoopornością, mechanizmami oporności i ich klonalnego przekazywania, a zużyciem środków przeciwbakteryjnych;
c. efektami działań interwencyjnych podejmowanych w szpitalach i w środowisku pozaszpitalnym zmierzających do racjonalizacji stosowania środków przeciwbakteryjnych;
d. dokładnością metod diagnostycznych, a także badań nad nowymi szybkimi i wiarygodnymi testami diagnostycznymi i testami wrażliwości drobnoustrojów;
e. tworzeniem nowych wytycznych profilaktyki i terapii chorób zakaźnych;
f. opracowywaniem alternatywnych w stosunku do antybiotyków metod powstrzymywania szerzenia się chorób zakaźnych;
g. tworzeniem nowych metod nadzoru zmierzających do powstrzymywania zjawiska pojawiania się i szerzenia antybiotykooporności;
z uwzględnieniem międzynarodowej koordynacji wymienionych badań/interwencji.
5. oceny informacji handlowych dołączonych do leków przeciwbakteryjnych, a zwłaszcza informacji na temat objawów, dawek, dawkowania i lekooporności;
IV. przygotowanie raportu z realizacji zaleceń Komisji w ciągu dwóch lat od ich przyjęcia i następnie za każdym razem na wniosek Komisji, celem zapewnienia kontynuacji wdrażania zaleceń Komisji i opracowywania programów interwencyjnych celem zapewnienia bezpieczeństwa w obszarze zdrowia publicznego.

Ze względu na wymiar problemu lekooporności drobnoustrojów, walka z nią uznana została za działanie priorytetowe w obszarze zdrowia publicznego również przez szereg innych (poza Komisją Europejską) prestiżowych organizacji i agencji na całym świecie, m.in.: przez Światową Organizacja Zdrowia, Parlament Europejski, Centres for Diseases Control and Prevention (CDC), czy Food and Drug Administration (FDA).
W odpowiedzi na powyższe wytyczne większość krajów Unii Europejskiej uznała konieczność kontroli konsumpcji antybiotyków, jak również interwencji zmierzających do opanowania problemu oporności drobnoustrojów. W tym celu podjęto szereg działań. Poniższa tabela przedstawia europejskie projekty związane z problemem antybiotykooporności zaplanowane i realizowane w różnych obszarach zdrowia publicznego.

Akronim
Pełna nazwa
Obszar zainteresowań
Koordynator
Udział Polski
EARSS Europejski System Nadzoru nad Antybiotykoopornością (European Antimicrobial Resistance Surveillance System) Antybiotykooporność inwazyjnych szczepów S. pneumoniae, S. aureus, E. coli, E. feacium i E. faecalis RIVM, Bilthoven, Holandia Zespół Mikrobiologii Klinicznej i Profilaktyki Zakażeń, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego w Warszawie
ESAC Europejski Nadzoru nad Konsumpcją Antybiotyków (European Surveillance Antibiotci Consumption) Analiza zużycia antybiotyków i chemoterapeutyków w medycynie Uniwersytet w Antwerpii, Belgia Zespół Mikrobiologii Klinicznej i Profilaktyki Zakażeń Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego w Warszawie
EU-IBIS Program Nadzoru nad Inwazyjnymi Chorobami Bakteryjnymi w krajach Unii Europejskiej (European Union Invasive Bacterial Infections Surveillance) Choroby inwazyjne (Heamophius influenzae i Neisseria meningitidis) HPA, Londyn, Wielka Brytania Zespół Mikrobiologii Klinicznej i Profilaktyki Zakażeń, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego w Warszawie PZH
Enter-net Międzynarodowa sieć monitorowania chorób układu pokarmowego (International sureillance network for the enteric infections) Salmonellozy i zakażenia wywoływane przez E. coli O157 HPA, Londyn, Wielka Brytania PZH
EuroTB Monitoring gruźlicy w Europie (Surveillance of tuberculsis in Europe) Gruźlica wielolekooporna InVS (Institut de Veille Sanitaire), Paryż, Francja Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
HELICS Program Monitorowania Zakażeń i Chorób Zakaźnych w Sieci Szpitali Europejskich (Hospitals in Europe Link for Infection Control through Surveillance) Zakażenia szpitalne Uniwersytet C. Bernarda, Lyon, Francja PZH
SAR Analiza samoleczenia antybiotykami i poziomu antybiotykooporności w Europie (Self-medication with Antibiotics and Resistance Levels in Europe) Ocena i porównanie poziomu samoleczenia antybiotykami w różnych krajach europejskich Uniwersytet w Groningen, Holandia Zespół Mikrobiologii Klinicznej i Profilaktyki Zakażeń, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego w Warszawie

Na podstawie: Bronzwaer S., Lönnroth A., Haigh R.: The Eropean Community Strategy Against Antimicrobial Resistance. Eurosurveillance, vol. 9, January 2004, 30-34.

Zróżnicowanie tematyczne i metodologiczne projektów wymienionych w tabeli pokazuje wielopłaszczyznowość problemu antybiotykooporności w relacji do konsumpcji antybiotyków i potwierdza konieczność angażowania różnych sposobów działania przy planowaniu programów polityki antybiotykowej.
Wśród dotychczasowych inicjatyw podjętych w Polsce (oprócz udziału w przedstawionych w powyższej tabeli projektach) należy również wymienić działania:
» Zespołu Mikrobiologii Klinicznej i Profilaktyki Zakażeń,
» Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego,
» Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów.
Zespół i Ośrodki wchodzą w skład Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, i realizują zadania w zakresie mikrobiologii i epidemiologii, monitorują sytuację epidemiologiczną w kraju, wdrażają programy kontroli zakażeń, a także szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia epidemicznego, badają lekowrażliwość drobnoustrojów, prowadzą badania podstawowe, konsultują i zalecają praktyczne rozwiązania problemów epidemiologicznych, prowadzą działalność edukacyjną i wydawniczą dążąc do podnoszenia świadomości profesjonalistów i opinii publicznej w obszarach swoich działań. Dodatkowo Zespół uczestniczy w europejskich sieciach monitorowania i nadzoru epidemiologicznego EARSS (European Antibiotic Resistance Surveillance System - sieć monitorowania lekooporności drobnoustrojów) i ESAC (European Surveillanceo on Antimicrobial Consumption - sieć monitorowania konsumpcji antybiotyków).
Wymienione działania uwzględniają opisane wcześniej problemy, jednak ich zakres nie jest wystarczający. Niezbędna jest systematyczna i kompleksowa ocena związku między stosowaniem antybiotyków a rozprzestrzenianiem się antybiotykooporności, która umożliwi wybór i podjęcie odpowiednich działań interwencyjnych.
Omówione problemy wymagają interdyscyplinarnych rozwiązań w ramach zintegrowanego Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków i zaangażowania wielosektorowego zespołu ekspertów w dziedzinie lekooporności i stosowania antybiotyków.



CZĘŚĆ 2
STRATEGIA DZIAŁAŃ


OPIS ZADANIA:
OPRACOWANIE SZCZEGÓŁOWEGO PROGRAMU DZIAŁAŃ, USTALENIE SKŁADU, ZADAŃ I ORGANIZACJI PRACY ZESPOŁU KOORDYNUJĄCEGO, A TAKŻE KATALOGU INSTYTUCJI ZAANGAŻOWANYCH W REALIZACJĘ PROJEKTU, WYZNACZENIE INSTYTUCJI I OSÓB ODPOWIEDZIALNYCH ZA POSZCZEGÓLNE DZIAŁANIA



ORGANIZACJA DZIAŁAŃ
W 2004 roku rozpoczęła się realizacja programu polityki zdrowotnej pt. „Narodowy Program Ochrony Antybiotyków”. W pierwszym roku jego realizacji przygotowano szczegółowy program działań oraz ustalono skład zespołu koordynującego. W 2005 roku rozpoczęto organizację podzespołów tematycznych, określenie zadań i sposobu ich realizacji, a także wyznaczono priorytetowe działania zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej. Tworzenie wielosektorowej, opartej na aktualnych doniesieniach naukowych strategii monitorowania konsumpcji antybiotyków i mechanizmów oporności bakterii na antybiotyki jest procesem długotrwałym i wymaga wielodyscyplinarnego zespołu ekspertów.
Aktualnie realizacją Programu zajmuje się międzyresortowy zespół wykonawczy w skład, którego wchodzą:
1. Zespół Koordynujący,
2. Podzespoły Tematyczne,
3. Zespół Doradców.
Zadaniem Zespołu Koordynującego w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego jest harmonizacja podejmowanych w ramach Programu działań i koordynowanie pracy Podzespołów. Organizacją pracy w ramach Programu, zwoływaniem posiedzeń, przewodniczeniem posiedzeniom, ustalaniem regulaminu szczegółowego trybu pracy Zespołu, składaniem półrocznych sprawozdań z pracy Zespołu zajmuje się Przewodniczący Zespołu Koordynującego, który jest jednocześnie pełnomocnikiem Ministra Zdrowia do spraw realizacji Programu. Realizacją programu zajmują się Podzespoły Tematyczne w zakresie przypisanych im zadań. Członkowie Podzespołów wyznaczani są przez kierownictwo właściwych resortów i jednostek. Kierownicy Podzespołów Tematycznych wchodzą w skład Zespołu Koordynującego. Dodatkowe zaplecze merytoryczne stanowi Zespół Doradców, którego członkowie mogą wspomagać merytorycznie realizację Programu. W skład Zespołu Doradców wchodzą konsultanci krajowi, przedstawiciele towarzystw naukowych i rektorzy uczelni (lub ich przedstawiciele), a także specjaliści w zakresie chorób zakaźnych, epidemiologii, mikrobiologii lekarskiej, weterynarii, rolnictwa, ochrony środowiska i innych dziedzin, które dostarczają wiedzy nt. aktualnej sytuacji epidemiologicznej chorób zakaźnych, poziomu i struktury zużycia antybiotyków rozprzestrzeniania się mechanizmów lekooporności, a także skuteczności i zasadności stosowanych metod antybiotykoterapii.

ZESPÓŁ KOORDYNUJĄCY – INFORMACJE OGÓLNE
Przewodnicząca Zespołu Koordynującego:
Prof. dr hab. Waleria Hryniewicz
Zespół Koordynujący:
dr med. Paweł Grzesiowski
dr n. med. Tomasz Ozorowski
lek. med. Agnieszka Sulikowska
mgr Anna Olczak
mgr Beata Mazińska
Instytucja referencyjna Zespołu Koordynującego:
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego (NIZP)
ul. Chełmska 30/34
00-725 Warszawa
e-mail: sekret@cls.edu.pl
Jednostki Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego podległe Zespołowi Koordynującemu (zaplecze merytoryczno-wykonawcze):
Zakład Profilaktyki Zakażeń i Zakażeń Szpitalnych
Zakład Epidemiologii i Mikrobiologii Klinicznej
Zakład Mikrobiologii Molekularnej

MERYTORYCZNE ZAPLECZE ZESPOŁU KOORDYNUJĄCEGO
Instytucja referencyjna Zespołu Koordynującego – Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego (NIZP) realizuje zadania na rzecz poprawy zdrowia publicznego poprzez ograniczanie powstawania i szerzenia się mechanizmów antybiotykooporności.
W NIZP prowadzone są badania naukowe i prace badawczo-rozwojowe, a także działania wdrożeniowe i edukacyjne.
NIZP dysponuje również zapleczem merytorycznym i wykonawczym dla działań Zespołu Koordynującego w następujących obszarach:
1. gromadzenie i analiza danych nt. czynników etiologicznych zakażeń pozaszpitalnych i szpitalnych, opracowywanie i doskonalenie metod szybkiego wygaszania epidemii, analiza zgromadzonych danych oraz planowanie dalszych działań interwencyjnych zapobiegania potencjalnym zagrożeniom;
2. badanie mechanizmów oporności na antybiotyki i ich ewolucji, czynników zjadliwości drobnoustrojów, skuteczności nowych leków przeciwdrobnoustrojowych i szczepionek, odporności populacji nabytej w wyniku szczepień ochronnych;
3. ochrona zdrowia publicznego przez monitorowanie lekooporności i konsumpcji antybiotyków, promowanie racjonalnej terapii i profilaktyki zakażeń szpitalnych oraz podnoszenie poziomu wiedzy i edukację personelu medycznego w zakresie medycyny zakażeń;
4. integracja i ujednolicanie systemu ochrony zdrowia w Polsce z wymogami Unii Europejskiej ;
5. współpraca międzynarodowa: uczestnictwo w wielu programach i sieciach międzynarodowych (np. EARSS: European Antimicrobial Resistance Surveillance System, ESAR: European Surveillance of Antibiotic Resistance, ESAC: European Surveillance of Antibiotic Consumption).

PLANOWANE ZADANIA ZESPOŁU KOORDYNUJĄCEGO
Stworzenie efektywnego punktu konsultacyjnego pracy Podzespołów:
- możliwość bieżących kontaktów drogą telefoniczną i poprzez pocztę elektroniczną,
- organizowanie spotkań Podzespołów (co 6 miesięcy).
Opracowanie zbiorowej bazy danych uzyskanych w podzespołach:
- gromadzenie danych z wyników pracy Podzespołów drogą elektroniczną,
- opracowanie kompleksowej bazy.
Zestawienie wyników inwentaryzacji poziomu zużycia antybiotyków w obszarach nadzorowanych w ramach Programu.
Weryfikacja metod działania i analiza wyników pracy podzespołów: ocena pozyskiwanych danych (metodologia, mierniki), a także wiarygodności uzyskiwanych danych.
Formułowanie wniosków do Ministra Zdrowia odnośnie ewentualnej konieczności podjęcia działań interwencyjnych (z poziomu Podzespołów, Ośrodka Koordynującego): ocena wyników pracy Podzespołów celem wychwycenia sytuacji niepokojących (np. podwyższony poziom konsumpcji antybiotyków w analizowanych obszarach).
Współpraca z Ogólnopolskim Programem Monitorowania Lekooporności Drobnoustrojów i Konsumpcji Antybiotyków OPTY: poszukiwanie, weryfikacja analiz i opis korelacji pomiędzy lekoopornością drobnoustrojów a konsumpcją antybiotyków.
Współpraca z Europejskimi sieciami monitorowania i nadzoru epidemiologicznego EARSS (sieć monitorowania lekooporności drobnoustrojów) i ESAC (sieć monitorowania konsumpcji antybiotyków).
Publikacje wyników pracy Zespołu.
Podsumowanie, w postaci rocznych raportów, danych nt. zużycia antybiotyków w sektorach nadzorowanych w ramach Programu.
Coroczna i doraźna weryfikacja celowości i skuteczności podejmowanych przez Zespół działań.
Ocena skuteczności i zasadności rekomendowanych działań i interwencji.
Promowanie wiedzy na temat racjonalnej terapii antybiotykowej i przekazywanie aktualnych informacji wynikających z realizacji Programu w środowiskach profesjonalistów (w dziedzinie medycyny, weterynarii i rolnictwa), a także w środowiskach pozamedycznych drogą specjalnych programów szkoleniowych i poprzez środki masowego przekazu.

GŁÓWNE PODMIOTY WCHODZĄCE W SKŁAD OKREŚLONYCH PODZESPOŁÓW TEMATYCZNYCH, ODPOWIEDZIALNE ZA POWOŁYWANIE CZŁONKÓW PODZESPOŁÓW
MEDYCYNA
Narodowy Fundusz Zdrowia
Naczelna Izba Lekarska
Główny Inspektorat Sanitarny
RYNEK FARMACEUTYCZNY
Główny Inspektorat Farmaceutyczny
Naczelna Izba Aptekarska
Polska Izba Przemysłu Farmaceutycznego i Produktów Medycznych POLFARMED
Stowarzyszenie Przedstawicieli Firm Farmaceutycznych w Polsce
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
WETERYNARIA, ŚRODOWISKO I ŻYWNOŚĆ
Główny Inspektorat Weterynarii
Krajowa Izba Lekarsko - Weterynaryjna
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi*
PROFILAKTYKA I EDUKACJA WYMIANA INFORMACJI I WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA
Ministerstwo Edukacji i Nauki*
Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego
Biuro Łącznika WHO

OBSZARY DZIAŁAŃ
Na podstawie wytycznych Komisji Europejskiej (Bruksela, 20.06.2001, COM /2001/ 333 final) strategia przeciwdziałania antybiotykooporności powinna obejmować następujące obszary działań:
1. Monitorowanie zjawisk antybiotykooporności oraz kontrola i nadzór nad konsumpcją antybiotyków, tworzenie/wzmacnianie odpowiednich systemów kontroli i nadzoru nad mechanizmami antybiotykooporności i konsumpcją antybiotyków w medycynie, weterynarii, środowisku, projektowanie odpowiednich działań interwencyjnych i ocena ich skuteczności.

2. Profilaktyka i kontrola chorób zakaźnych i zakażeń, racjonalizacja stosowania i konsumpcji antybiotyków ukierunkowana ściśle na ograniczanie stosowania i konsumpcji antybiotyków (ustalenie rekomendacji profilaktyki, terapii zakażeń w lecznictwie zamkniętym i podstawowej opiece zdrowotnej).

3. Wspieranie działań i programów badawczych w kierunku poszukiwania nowych leków, produktów i alternatywnych metod terapii oraz profilaktyki zakażeń i chorób zakaźnych.

4. Współpraca międzynarodowa (współpraca i konsultacje z Komisją Europejską, krajami członkowskimi Unii oraz innymi grupami i organizacjami zajmującymi się zagadnieniami antybiotykooporności i konsumpcji antybiotyków na poziomie międzynarodowym).

PODSTAWOWE ZADANIA PODMIOTÓW WCHODZĄCYCH W SKŁAD PODZESPOŁÓW TEMATYCZNYCH PROGRAMU
Podstawowym zadaniem Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków jest międzysektorowa inwentaryzacja poziomu zużycia antybiotyków w nadzorowanych w ramach Programu obszarach.

Cele i wytyczne postępowania opracowane w ramach Programu powinny zostać uwzględnione w planowaniu zadań statutowo przypisanych podmiotom wchodzącym w skład Podzespołów Tematycznych, tak by założenia tworzonej polityki antybiotykowej wdrażane były na różnych poziomach i w różnych sektorach istotnych z punktu widzenia problematyki Programu.
Działania każdego Podzespołu, w przypisanych przez Program obszarach nadzoru, mają doprowadzić do:
oszacowania aktualnego poziomu i struktury zużycia antybiotyków (INWENTARYZACJA),
analizy aktualnych sposobów stosowania antybiotyków (REGULACJE),
interwencji podejmowanych w celu np. wprowadzania odpowiednich regulacji lub tworzenia rekomendacji dotyczących monitorowania lekooporności, profilaktyki i terapii oraz programów edukacji zdrowotnej (INTERWENCJE),
podnoszenia świadomości na temat zasad racjonalnej antybiotykoterapii i zagrożeń wynikających z szerzenia się antybiotykooporności (ŚWIADOMOŚĆ).
W tabeli wymieniono instytucje i jednostki planowane do włączenia w realizację Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków w odniesieniu do ich zadań statutowych.

MEDYCYNA
ZADANIA STATUTOWE
NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA
Opracowywanie programów zdrowotnych
Monitorowanie stosowania procedur terapeutycznych, w zakresie ich zgodności z ustanowionymi standardami
Nadzór nad procesem kontroli wystawiania i realizacji recept
Nadzór nad działalnością Wydziałów Gospodarki Lekami w oddziałach wojewódzkich, w zakresie swoich zadań merytorycznych
NACZELNA IZBA LEKARSKA
Zajmowanie stanowiska w sprawach stanu zdrowotności społeczeństwa, polityki zdrowotnej państwa oraz organizacji ochrony zdrowia
Współpraca z towarzystwami naukowymi, szkołami wyższymi i jednostkami badawczo-rozwojowymi w kraju i za granicą
Współdziałanie w sprawach doskonalenia zawodowego lekarzy
Opiniowanie i wnioskowanie w sprawach kształcenia przed i podyplomowego lekarzy i w innych zawodach medycznych
Prowadzenie badań dotyczących ochrony zdrowia i wykonywania zawodu lekarza
Opiniowanie projektów ustaw dotyczących ochrony zdrowia i przepisów dotyczących wykonywania zawodu lekarza bądź występowanie o ich wydanie
Sprawowanie sądownictwa lekarskiego w zakresie odpowiedzialności zawodowej lekarzy oraz sądownictwa polubownego
GŁÓWNY INSPEKTORAT SANITARNY
Ustalanie priorytetów, kierunków i koordynowanie działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej związanych z zapobieganiem i zwalczaniem chorób zakaźnych i zakażeń u ludzi, zatruć pokarmowych i zakażeń zakładowych
Ustalanie działań mających na celu ochronę granic Polski przed rozprzestrzenianiem się chorób zakaźnych
Koordynacja działań przygotowujących struktury Państwowej Inspekcji Sanitarnej do likwidacji skutków ataku bioterrorystycznego oraz do zwalczania ognisk szczególnie niebezpiecznych chorób zakaźnych
Współpraca ze stacjami sanitarno-epidemiologicznymi w zakresie:
- prowadzenia nadzoru stanu sanitarno-higienicznego w jednostkach udzielających świadczeń zdrowotnych, ze szczególnym uwzględnieniem zakażeń szpitalnych
- postępowania z odpadami medycznymi w miejscu ich powstawania, a także wdrażania higienicznych standardów postępowania przeciwepidemicznego
Koordynowanie i uczestniczenie pod względem merytorycznym w tworzeniu aktualnych aktów prawnych z obszaru zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych i zakażeń, zatruć pokarmowych i zakażeń zakładowych
Dokonywanie oceny stanu zdrowia ludności i ustalenie potrzeb zdrowotnych w oparciu o dostępne wskaźniki, oceny i wyniki badań - ustalanie priorytetów w dziedzinie oświaty zdrowotnej i promocji zdrowia
Planowanie oraz prowadzenie działań zmierzających do poprawy i promocji zdrowia społeczeństwa m.in. w zakresie: propagowania zdrowego stylu życia, zapobiegania chorobom zakaźnym, zapobiegania zaburzeniom zdrowia w ciąży, macierzyństwie i promowaniu zdrowia najmłodszego pokolenia
Inicjowanie programów i akcji prozdrowotnych oraz dokonywanie ocen ich skuteczności
Koordynowanie oraz nadzorowanie działalności oświatowo-zdrowotnej i promocji zdrowia prowadzonej przez stacje sanitarno-epidemiologiczne
Ustalanie priorytetów i kierunków działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie higieny żywności, żywienia i przedmiotów użytku
Dokonywanie analiz i ocen sytuacji epidemiologicznej w zakresie higieny żywności, żywienia i przedmiotów użytku
Opracowywanie rocznych planów zamierzeń w zakresie doskonalenia krajowego systemu bezpieczeństwa żywności i żywienia
Prowadzenie i koordynowanie Systemu Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych i Środkach Żywienia Zwierząt (RASFF), współpraca z podpunktem RASFF w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Administratorem Systemu w tym zakresie
Przygotowywanie szkoleń będących w zakresie kompetencji departamentu
Obsługa prawna Głównego Inspektora Sanitarnego i Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz koordynacja tworzenia aktów prawnych przez departamenty GIS
Prowadzenie prac planistycznych (długoterminowych, krótkoterminowych i operacyjnych) Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Głównego Inspektoratu Sanitarnego
Koordynowanie spraw związanych ze sprawozdawczością statystyczną

RYNEK FARMACEUTYCZNY
ZADANIA STATUTOWE
GŁÓWNY INSPEKTORAT FARMACEUTYCZNY
Sprawowanie nadzoru nad warunkami wytwarzania produktów leczniczych (przy współudziale Inspekcji Weterynaryjnej w nadzorze nad warunkami wytwarzania weterynaryjnych produktów leczniczych)
Sprawowanie nadzoru nad jakością i obrotem produktami leczniczymi oraz wyrobami medycznymi, w celu zabezpieczenia interesu społecznego w zakresie bezpieczeństwa zdrowia i życia obywateli przy stosowaniu produktów leczniczych i wyrobów medycznych, znajdujących się w hurtowniach farmaceutycznych, aptekach, punktach aptecznych i placówkach obrotu pozaaptecznego
Podejmowanie decyzji w zakresie wstrzymania lub wycofania z obrotu lub stosowania w zakładach opieki zdrowotnej produktów leczniczych i towarów, którymi obrót jest niedozwolony
Kontrolowanie warunków wytwarzania produktów leczniczych oraz warunków transportu, przeładunku i przechowywania produktów leczniczych i wyrobów medycznych
Sprawowanie nadzoru nad jakością produktów leczniczych i wyrobów medycznych, będących przedmiotem obrotu
Kontrolowanie aptek i innych jednostek prowadzących obrót detaliczny i hurtowy produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi
Kontrolowanie właściwego oznakowania i reklamy produktów leczniczych oraz właściwego oznakowania wyrobów medycznych
NACZELNA IZBA APTEKARSKA
Współdziałanie z organami administracji publicznej, związkami zawodowymi i samorządami zawodowymi oraz innymi organizacjami społecznymi w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego
Zajmowanie stanowiska w sprawach organizacji ochrony zdrowia i gospodarki produktami leczniczymi
Współpraca z towarzystwami naukowymi, szkołami wyższymi i jednostkami badawczo-rozwojowymi w kraju i za granicą
Opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących produktów leczniczych, aptek i wykonywania zawodu aptekarza oraz występowanie z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej
Opiniowanie i wnioskowanie w sprawach kształcenia przed- i podyplomowego farmaceutów i techników farmaceutycznych
Prowadzenie działalności wydawniczej
POLSKA IZBA PRZEMYSŁU FARAMCEUTYCZNEGO I PRODUKTÓW MEDYCZNYCH (POLFARMED)
Prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania produktów leczniczych i wyrobów medycznych jak też w zakresie wprowadzania produktów leczniczych i wyrobów medycznych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w zakresie wytwarzania i obrotu surowcami, materiałami i urządzeniami do ich produkcji, a także w zakresie serwisu wyrobów medycznych
Inspirowanie tworzenia i nowelizacji przepisów w dziedzinie polityki gospodarczej, w szczególności dotyczących wytwarzania produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz surowców i materiałów niezbędnych do ich wytwarzania, jak też obrotu tymi dobrami
Przedstawianie organom państwowym opinii dotyczących praktyki gospodarczej w sprawach związanych z działalnością gospodarczą zrzeszonych członków; prowadzenie działalności szkoleniowej, informacyjnej i doradczej w zakresie bezpośrednio związanym z działalnością członków
Działanie na rzecz stosowania nowoczesnych form organizacyjnych, technologicznych i ekonomicznych
Informowanie się o zamierzeniach rozwojowych, zwłaszcza w zakresie nowych uruchomień oraz zagadnienia wspólnych przedsięwzięć
Wspomaganie działań członków w zakresie rejestracji i promocji wyrobów w kraju i zagranicą
STOWARZYSZENIE PRZEDSTAWICIELI FIRM FARMACEUTYCZNYCH W POLSCE
Uczestniczenie w procesie tworzenia rozwiązań dotyczących funkcjonowania i rozwoju innowacyjnego przemysłu farmaceutycznego oraz systemu ochrony zdrowia w Polsce oraz odgrywanie wiodącej i aktywnej roli w uzgodnieniach mających na celu dalsze ulepszania systemu ochrony zdrowia, łącznie z jego finansowaniem
Prezentowanie opinii Stowarzyszenia, wniosków i postulatów w sprawach dotyczących innowacyjnego przemysłu farmaceutycznego i ochrony zdrowia organom władzy, administracji państwowej i samorządowej oraz społeczeństwu za pośrednictwem mediów
Współpraca z jednostkami uczestniczącymi w ochronie zdrowia, takimi jak: Parlament, organy administracji państwowej i samorządowej, organizacje lekarskie, pielęgniarskie i aptekarskie, pacjenci, politycy, media i inni strategiczni partnerzy,
Współpraca z innymi profesjonalnymi organizacjami działającymi w dziedzinie ochrony zdrowia
Uczestniczenie w ważnych z punktu widzenia Stowarzyszenia wydarzeniach politycznych, naukowych, marketingowych itp. związanych z przemysłem farmaceutycznym i ochroną zdrowia w Polsce i za granicą
Działalność publikacyjna i wydawnicza w zakresie prezentacji oraz upowszechniania misji Stowarzyszenia w środowisku związanym z innowacyjnym przemysłem farmaceutycznym i ochroną zdrowia
Wykazanie korzyści wynikających z przeprowadzania badań i technologii farmaceutycznych
Promowanie badań i rozwoju oryginalnych produktów leczniczych w Polsce
URZĄD REJESTRACJI PRODUKTÓW LECZNICZYCH, WYROBÓW MEDYCZNYCH I PRODUKTÓW BIOBÓJCZYCH
Wykonywanie czynności przygotowujących do podjęcia decyzji przez ministra właściwego do spraw zdrowia odnośnie do dopuszczenia do obrotu produktu leczniczego, w tym również produktu leczniczego weterynaryjnego
Prowadzenie Rejestru Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Prowadzenie postępowań w sprawach wpisu produktu leczniczego lub przyszłego produktu leczniczego do Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych oraz prowadzenie Centralnej Ewidencji Badań Klinicznych
Wydawanie zgody na badania naukowe i rozwojowe, podczas których może nastąpić uwolnienie produktu biobójczego lub substancji czynnej do środowiska

WETERYNARIA, ŚRODOWISKO I ŻYWNOŚĆ
ZADANIA STATUTOWE
GŁÓWNY INSPEKTORAT WETERYNARII
Realizacja zadań w zakresie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, w tym zapobiegania wystąpieniu, wykrywania i likwidowania ognisk tych chorób
Realizacja zadań w zakresie zwalczania chorób zwierząt, które mogą być przenoszone na człowieka ze zwierzęcia lub przez produkty pochodzenia zwierzęcego, zwanych „zoonozami”, lub biologicznych czynników chorobotwórczych wywołujących te choroby
Realizacja zadań w zakresie badania zwierząt rzeźnych i produktów pochodzenia zwierzęcego
Realizacja zadań w zakresie przeprowadzania:
- weterynaryjnej kontroli granicznej, w tym określania szczegółowych zasad ochrony kraju przed przenikaniem z zagranicy zakaźnych chorób zwierząt oraz środków szkodliwych dla zdrowia publicznego
- przeprowadzania weterynaryjnej kontroli w handlu i wywozie zwierząt oraz produktów pochodzenia zwierzęcego
Sprawowanie nadzoru nad:
- bezpieczeństwem produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym nad wymaganiami weterynaryjnymi przy ich produkcji, wprowadzeniu na rynek oraz sprzedaży bezpośredniej,
- wprowadzaniem na rynek zwierząt oraz niejadalnych i ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego
- wytwarzaniem, obrotem i stosowaniem środków żywienia zwierząt
- zdrowiem zwierząt przeznaczonych do rozrodu oraz jakością zdrowotną materiału biologicznego
- przestrzeganiem zasad identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz przemieszczaniem zwierząt
- przestrzeganiem warunków weterynaryjnych w gospodarstwach utrzymujących zwierzęta gospodarskie
Sprawowanie nadzoru nad obrotem produktami leczniczymi weterynaryjnymi, wyrobami medycznymi przeznaczonymi dla zwierząt oraz warunkami ich wytwarzania
Sprawowanie nadzoru nad wytwarzaniem i stosowaniem pasz leczniczych
Realizacja zadań w zakresie prowadzenia monitorowania substancji niedozwolonych, pozostałości chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych u zwierząt, w produktach pochodzenia zwierzęcego, w wodzie przeznaczonej do pojenia zwierząt i środkach żywienia zwierząt
Realizacja zadań w zakresie prowadzenia wymiany informacji w ramach weterynaryjnych systemów wymiany informacji
Realizacja zadań w zakresie współpracy z organami centralnymi państw członkowskich Unii Europejskiej odpowiedzialnymi za przestrzeganie stosowania prawodawstwa weterynaryjnego lub organami, którym takie kompetencje zostały przekazane oraz Komisją Europejską w zakresie realizacji zadań Inspekcji Weterynaryjnej, jak również z Międzynarodowym Urzędem do Spraw Epizootii oraz innymi organizacjami międzynarodowymi
Rozpoznawanie i analizowanie negatywnych zjawisk w zakresie działania Inspekcji Weterynaryjnej
Ustalanie ogólnych kierunków działania, a w przypadkach zaistnienia zagrożenia epizootycznego, szczegółowych zasad postępowania wojewódzkich, powiatowych i granicznych lekarzy weterynarii w zakresie
Prowadzenie spraw wynikających z przepisów o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, przepisów o rejestracji i identyfikacji zwierząt, przepisów o humanitarnej ochronie zwierząt oraz przepisów o weterynaryjnej kontroli w handlu
Prowadzenie spraw wynikających z przepisów o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego, przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz przepisów o weterynaryjnej kontroli w handlu w zakresie jakości zdrowotnej produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi
Prowadzenie spraw wynikających z przepisów o środkach żywienia zwierząt i ubocznych produktach pochodzenia zwierzęcego, przepisów o weterynaryjnej kontroli w handlu, w zakresie środków żywienia zwierząt, przepisów prawa farmaceutycznego oraz dotyczących utylizacji materiału kategorii I, II i III (materiału szczególnego, wysokiego i niskiego ryzyka)
Prowadzenie spraw z zakresu koordynacji procesu współpracy i integracji z Unią Europejską oraz współpracy z innymi organizacjami międzynarodowymi, jak również ze służbami weterynaryjnymi krajów Unii Europejskiej i krajów trzecich
Zajmowanie stanowiska w sprawach stanu zdrowotności zwierząt, weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego i środowiska oraz polityki państwa w tym zakresie
KRAJOWA IZBA LEKARSKO-WETERYNARYJNA
Współpraca z towarzystwami naukowymi, szkołami wyższymi i jednostkami badawczo-rozwojowymi w kraju i za granicą
Współdziałanie z organami administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, samorządami zawodowymi, związkami zawodowymi i organizacjami społecznymi w sprawach profilaktyki i lecznictwa weterynaryjnego, poprawy warunków hodowli i warunków sanitarnych wsi, kontroli żywności pochodzenia zwierzęcego, zwalczania zakaźnych i pasożytniczych chorób zwierzęcych oraz chorób odzwierzęcych
Opiniowanie projektów ustaw i innych aktów prawnych dotyczących ochrony zdrowia zwierząt, weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego, ochrony środowiska i wykonywania zawodu lekarza weterynarii bądź występowanie o ich wydanie
Opiniowanie i wnioskowanie w sprawach kształcenia lekarzy weterynarii oraz personelu pomocniczego
Propagowanie zdobyczy nauk weterynaryjnych wśród lekarzy weterynarii oraz udzielanie pomocy w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych
Organizowanie badań dotyczących weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego i wykonywania zawodu lekarza weterynarii
MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI
Realizacja zadań w zakresie weterynaryjnej ochrony zdrowia publicznego, ochrony zdrowia zwierząt, jakości środków żywienia zwierząt, ochrony zwierząt oraz hodowli zwierząt gospodarskich
Realizacja zadań w zakresie kształtowania infrastruktury technicznej wsi, analiz i ocen sytuacji sektora rolnego, bezpieczeństwa i higieny pracy, a także kreowanie polityki dotyczącej doradztwa, oświaty rolniczej i nauki
Realizacja zadań zadania Ministra w zakresie rozwoju rybołówstwa morskiego i rybactwa śródlądowego, akwakultury i rynku rybnego
Realizacja zadań w zakresie obronności, cywilnego zarządzania kryzysowego w sektorze rolno-spożywczym oraz ochrony przeciwpożarowej
Realizacja zadań związanych z funkcjonowaniem Polski w ramach Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych, w szczególności w zakresie: upraw polowych, produktów ogrodniczych, produktów zwierzęcych i produktów przetworzonych oraz statystyki rolnej

PROFILAKTYKA I EDUKACJA, WYMIANA INFORMACJI I WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA
ZADANIA STATUTOWE
MINISTERSTWO EDUKACJI I NAUKI
Prowadzenie spraw dotyczących wniosków o finansowanie lub dofinansowanie - w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności państwa, inwestycji służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych, w tym także wynikających z programów wieloletnich, projektów badawczych własnych i zamawianych, w tym także wynikających z programów wieloletnich, a także badań stosowanych lub prac rozwojowych prowadzonych w formie projektów celowych i projektów celowych zamawianych
Prowadzenie spraw dotyczących projektów badawczych: własnych, promotorskich i zamawianych (od etapu konkursu ofert) oraz sprawy związane z działalnością Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, a także prowadzeni spraw dotyczących projektów badawczych w zakresie obronności i bezpieczeństwa państwa, spraw dotyczących ustanawiania projektów zamawianych i programów wieloletnich oraz spraw dotyczących współpracy naukowej z zagranicą
Prowadzenie spraw dotyczących wniosków o finansowanie lub dofinansowanie inwestycji jednostek naukowych służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych, polegających na budownictwie lub zakupie aparatury naukowo-badawczej, prowadzenie spraw dotyczących wniosków o finansowanie lub dofinansowanie działalności wspomagającej badania
Współudział w ocenie efektów badań naukowych i prac rozwojowych finansowanych przez Ministra i Komitet, w tym w ocenie wykorzystania środków finansowych przyznanych na realizację zadań
CENTRUM MEDYCZNEGO KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO
Kształcenie kadr medycznych w ramach dydaktyki przeddyplomowej, kształcenia podyplomowego, szkoleń licencjonowanych i doskonalących
Działalność wydawnicza i informacyjna
Opracowywanie i zatwierdzanie programów nauczania
BIURO ŁĄCZNIKA WHO
Zapewnienie kooperacji między Biurem Regionalnym WHO w Kopenhadze a krajem, reprezentowanie Dyrektora Regionalnego oraz koordynowanie i wspieranie programów wdrażanych przez WHO na obszarze Polski



CZĘŚĆ 3
ORGANIZACJA SYSTEMU GROMADZENIA I PRZEPŁYWU INFORMACJI W JEDNOSTKACH REALIZUJĄCYCH PROGRAM


OPIS ZADANIA:
STANDARYZACJA SYSTEMU GROMADZENIA I ANALIZY DANYCH O ZUŻYCIU ANTYBIOTYKÓW, OPRACOWANIE SIECI POŁĄCZEŃ INTERNETOWYCH, OPRACOWANIE STRONY INTERNETOWEJ ZAWIERAJĄCEJ BIEŻĄCE INFORMACJE



PRZEPŁYW INFORMACJI
Informacje i dane na temat zużycia antybiotyków gromadzone są na poziomie podzespołów w ramach przypisanych im zadań i następnie przekazywane do Zespołu Koordynującego w postaci raportów (wg szablonów ustalonych wspólnie z poszczególnymi Podzespołami).
Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i epidemiologiczną Zespół Koordynujący w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego weryfikuje i konsultuje sposoby gromadzenia danych, a także sposoby ich opracowania.
Zespół Koordynujący sporządza roczne kompleksowe raporty dla całej Polski na temat jakościowej i ilościowej struktury zużycia antybiotyków w sektorach nadzorowanych w ramach Programu. Raporty uwzględniają:
- regionalną i geograficzną specyfikę zużycia antybiotyków,
- rodzaje i grupy stosowanych antybiotyków,
- czynniki, które mają lub mogą mieć wpływ na różnice w strukturze zużycia antybiotyków (dane epidemiologiczne, demograficzne).

Raporty Zespołu Koordynującego wraz z komentarzem w postaci propozycji działań interwencyjnych przekazywane są do Podzespołów.
Dodatkowo przedstawienie wyników pracy Podzespołów, wymiana informacji i konfrontacja problemów następuje w ramach półrocznych spotkań roboczych.

Na potrzeby Programu utworzona zostanie strona internetowa, która będzie zawierała
» informacje o strukturze, obszarach działania i zadaniach Programu,
» dane kontaktowe osób odpowiedzialnych za funkcjonowanie Programu,
» opracowania zebranych danych, raporty z działalności,
» rekomendacje i wytyczne odnośnie stosowania antybiotyków i zapobiegania szerzeniu się antybiotykooporności,
» aktualne informacje nt. antybiotykooporności i patogenów alarmowych,
» informacje o podejmowanych interwencjach, ich ocena.






CZĘŚĆ 4
OCZEKIWANE WYNIKI PROGRAMU


OCZEKIWANE WYNIKI PROGRAMU
Oczekiwanymi wynikami Programu są:
1. Kontrola i racjonalizacja konsumpcji antybiotyków
a) racjonalizacja i redukcja stosowania antybiotyków w medycynie
» ustalenie wytycznych antybiotykoterapii w oparciu o EBM (Evidence Based Medicine)
» zwiększenie kontroli stosowania antybiotyków bez wskazań lekarskich - poziomy kontroli:
- leki przepisywane przez lekarzy – kontrola recept z uwzględnieniem jednostek chorobowych /patogenów
- leki podawane w lecznictwie zamkniętym – kontrola recept z uwzględnieniem jednostek chorobowych /patogenów
- leki sprzedawane przez apteki, dystrybucja leków przez apteki szpitalne
b) racjonalizacja i redukcja stosowania antybiotyków w rolnictwie
» kontrola i analiza zebranych danych z poziomu: hodowli (skład pasz), importu zwierząt oraz sprzedaży żywności i produktów pochodzenia zwierzęcego, a także przemysłu rybnego
» kontrola i analiza zebranych danych z poziomu hodowli roślin (propagacja, opryski)
» porównanie zgromadzonych danych do obowiązujących norm polskich i europejskich celem ich weryfikacji
» podsumowanie zgromadzonych danych w postaci raportów rocznych i opracowywanie propozycji działań interwencyjnych
c) redukcja i racjonalizacja stosowania antybiotyków w weterynarii
» ustalenie wytycznych stosowania antybiotyków
» ustalenie listy antybiotyków o oporności krzyżowej stosowanych w medycynie i weterynarii, kontrola ich stosowania
» zwiększenie kontroli stosowania antybiotyków bez recepty (OTC: Over-the-Counter)
d) kontrola antybiotyków w środowisku
» weryfikacja regulacji odnośnie warunków stosowania antybiotyków oraz norm polskich i europejskich
» wydawanie raportów i wskazywanie konieczności podejmowania/weryfikowania określonych działań na podstawie zgromadzonych danych
» opracowanie zasad zapobiegania rozprzestrzenianiu się oporności między bakteriami
» wspieranie badań związku między obecnością antybiotyków w środowisku i problemem oporności bakterii na antybiotyki
e) redukcja stosowania antybiotyków w przemyśle kosmetycznym i środkach czystości
» kontrola i analiza zebranych danych z poziomu: produkcji, importu i sprzedaży wyrobów kosmetycznych
» weryfikacja zgromadzonych danych w odniesieniu do obowiązujących norm polskich i europejskich
» wydawanie raportów i wskazywanie konieczności podejmowania określonych działań na podstawie zgromadzonych danych
2. Kontrola i ograniczenie pojawiania się oraz rozprzestrzeniania lekoopornych drobnoustrojów (priorytet zdrowia publicznego wg ustaleń Komisji Europejskiej)
a) określenie i opracowanie aktualnej listy monitorowanych patogenów alarmowych o szczególnie niebezpiecznych wzorach oporności
» ustalenie listy drobnoustrojów objętych monitoringiem
» standaryzacja diagnostyki mikrobiologicznej
» standaryzacja metod pobierania materiału do badań mikrobiologicznych
» ustalenie drogi przekazywania informacji nt. oporności drobnoustrojów (zgłaszanie → gromadzenie → analiza → informacje zwrotne → ukierunkowane interwencje)
b) profilaktyka chorób zakaźnych (szczepienia – zalecenia i aktualizacja kalendarzy zgodnie z aktualną wiedzą medyczną)
c) opracowanie i ciągła aktualizacja rekomendacji odnośnie terapii chorób bakteryjnych na podstawie aktualnej sytuacji epidemiologicznej w Polsce.




Opracowanie projektu: Prof. dr hab. Waleria Hryniewicz
Kierownik Programu

Dr n. med. Paweł Grzesiowski
Koordynator Programu

Mgr Anna Olczak
Członek zespołu

Współpraca i nadzór:
Mgr Elżbieta Strzyżewska
Departament Polityki Zdrowotnej
Ministerstwo Zdrowia



*W przypadku zmian nazwy/struktury Ministerstwa - urząd właściwy.



Wersja do drukuPowrót


Artykuł przeczytało osób: 4785

Patronaty
E-zdrowie
Inspektorat Sanitarny
Rada
BIP
© 2011 Ministerstwo Zdrowia
© 2002-2011 Platforma Activeweb Medical Solutions