Ministerstwo 
Zdrowia
0


Poszczególne prawa i ich ograniczenia


Archiwum


PRAWO DO WYRAŻANIA ZGODY NA INTERWENCJĘ MEDYCZNĄ

Zgodnie z art.32 ust.1 ustawy o zawodzie lekarza lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych po wyrażeniu zgody przez pacjenta. O konieczności uzyskania zgody mówi także art. 19, ust.1, pkt 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, który stwierdza, że pacjent ma prawo do wyrażenia zgody lub odmowy na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych, po uzyskaniu odpowiedniej informacji. Uzyskanie zgody pacjenta jest główną podstawą legalności działania lekarza.

Wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody jest przestępstwem i obwarowane jest sankcją karną, co wynika z art.192. § 1. Kodeksu karnego. Osoba wykonująca zabieg leczniczy bez zgody podlega karze grzywny, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2, przy czym ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.


PRAWO DO INFORMACJI

Pacjent ma prawo do informacji o swoim stanie zdrowia, co wynika z art. 31, ust.1 ustawy o zawodzie lekarza oraz art.19, ust. 1 pkt.2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi (lub jego ustawowemu przedstawicielowi) informacji o:
stanie zdrowia pacjenta,
rozpoznaniu,
proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych,
dających się przewidzieć następstwach zastosowania albo zaniechania tych metod,
wynikach leczenia oraz
rokowaniu.

Obowiązkiem lekarza jest przekazanie tych informacji w przystępny sposób (to znaczy tak, by pacjent mógł je zrozumieć). Rzetelna informacja jest podstawą wyrażenia przez pacjenta zgody na postępowanie lecznicze.

Lekarz nie ma obowiązku udzielać tych informacji pacjentowi, jeśli pacjent zażąda, by takie informacje nie były mu udzielane.

Informacje te mogą być udzielane innym osobom (np. rodzinie) tylko za zgodą pacjenta.

Obowiązek udzielania informacji dotyczy również pacjentów niepełnoletnich, którzy ukończyli 16 rok życia.
Jeżeli pacjent nie ukończył 16 lat lub jest nieprzytomny bądź niezdolny do zrozumienia znaczenia informacji, lekarz udziela informacji przedstawicielowi ustawowemu. W razie braku przedstawiciela ustawowego lub gdy porozumienie się z nim jest niemożliwe lekarz udziela informacji opiekunowi faktycznemu pacjenta.

Pacjentowi, który nie ukończył 16 lat, lekarz udziela informacji w zakresie i formie potrzebnej do prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego lub terapeutycznego i wysłuchuje jego zdania.

W wyjątkowych sytuacjach, jeżeli rokowanie jest niepomyślne dla pacjenta, lekarz może ograniczyć informację o stanie zdrowia i o rokowaniu, ze względu na dobro pacjenta. W takich przypadkach lekarz przekazuje informacje przedstawicielowi ustawowemu pacjenta lub osobie upoważnionej przez pacjenta.
Jednak nawet w takim przypadku lekarz ma obowiązek udzielić pacjentowi informacji, jeśli pacjent ich zażąda.

Prawo do informacji obejmuje także dostęp do informacji o prawach pacjenta co wynika z art. 19 ust. 6. ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
Zapewnienie pacjentom dostępu do informacji o przysługujących im prawach należy do obowiązków kierownika zakładu opieki zdrowotnej.


PRAWO DO GODNOŚCI

Podczas udzielania świadczeń zdrowotnych lekarz ma obowiązek poszanowania intymności i godności osobistej pacjenta, co wynika z art. 36, ust1. ustawy o zawodzie lekarza oraz art.19, ust.1, pkt 4 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
Świadczenia zdrowotne powinny być udzielone w obecności niezbędnego, ze względu na rodzaj tego świadczenia, personelu medycznego.
Warunkiem uczestnictwa innych osób (np. studentów medycyny) jest wyrażenie zgody przez pacjenta i lekarza.

Od lekarza wymaga się delikatności, życzliwości i kulturalnego traktowania pacjentów. Tylko w ten sposób może wytworzyć się wzajemne zaufania między lekarzem a pacjentem. Jest to szczególnie ważne w sytuacji, kiedy stan pacjenta jest poważny lub widoczne jest u niego załamanie psychiczne.


PRAWO DO POMOCY MEDYCZNEJ

Lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach niecierpiących zwłoki, co wynika z art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza (02.21.204 z późn. zm.)

Żadne okoliczności nie mogą stanowić podstawy do odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego, jeżeli osoba zgłaszająca się do zakładu opieki zdrowotnej potrzebuje natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia, mówi o tym art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U.91.91.408 z późn. zm.).

W stanach nagłych świadczenia opieki zdrowotnej są udzielane świadczeniobiorcy niezwłocznie.
Świadczeniobiorca ma prawo skorzystać w stanie nagłym ze świadczeń opieki zdrowotnej w niezbędnym zakresie udzielanych przez świadczeniodawcę, który nie zawarł umowy z Funduszem (np. prywatny gabinet lub szpital)
Wynika to z art. 19 Ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 04.210.2135).

Nie udzielnie pomocy medycznej może być potraktowane jak przestępstwo i ścigane na podstawie art. 162.§ 1. Kodeksu karnego.


PRAWO DO OPIEKI MEDYCZNEJ ODPOWIEDNIEJ JAKOŚCI

Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej w art.19, ust.1, pkt.1 (Dz.U.91.91.408 z późn. zm.) stwierdza, że pacjent ma prawo świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom wiedzy medycznej, a w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia odpowiednich świadczeń - do korzystania z rzetelnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń.

Do jakości opieki odwołuje się także ustawa o zawodzie lekarza w art.4 (Dz.U.02.21.204 z późn.zm), który mówi o tym, że lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.


PRAWO DO TAJEMNICY

Zgodnie z art.40, ust.1 ustawy o zawodzie lekarza (Dz.U.02.21.204 z późn.zm), lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących pacjenta, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Informacje te stanowią tzw. tajemnicę lekarską.
Lekarz jest związany tajemnicą również po śmierci pacjenta (z wyjątkiem sytuacji określonych w ustawie o zawodzie lekarza).
Lekarz jest zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy, gdy:
zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób,
zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innemu lekarzowi lub uprawnionym osobom uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń,
jest to niezbędne do praktycznej nauki zawodów medycznych lub celów naukowych oraz
w innych przypadkach, określonych w ustawie o zawodzie lekarza.

W każdym z tych przypadków ujawnienie tajemnicy może nastąpić wyłącznie w niezbędnym zakresie.
Lekarz nie może podać do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta bez jego zgody.


INNE PRAWA

Pacjent ma również prawo do:
dostępu do dokumentacji medycznej (art.18, ust.3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej),
ochrony danych znajdujących się w dokumentacji medycznej (art.18, ust.2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej),
wyrażenia i cofnięcia w każdym czasie sprzeciwu na pobranie po jego śmierci komórek, tkanek i narządów - art. 4 i art. 5 ust. 1-4 ustawy o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów.
umierania w spokoju i godności (art.19, ust.1, pkt5 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej),

Pacjenci przebywający w szpitalu lub w innych zakładach opieki zdrowotnej, przeznaczonych dla osób wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych, mają ponadto prawo do:

dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej przez osobę bliską lub inną osobę wskazaną przez siebie (art.19, ust.3, pkt.1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej),
kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z osobami z zewnątrz (art.19, ust.3, pkt.2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej),
opieki duszpasterskiej (art.19, ust.3, pkt.3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej),


OGRANICZENIA PRAW PACJENTA

Każde prawo w określonych okolicznościach doznaje ograniczeń. Nie są to więc prawa bezwzględne - za wyjątkiem prawa do godności. Wszystkie ograniczenia wynikają z ustaw regulujących dane prawo i z reguły wynikają z konieczności ochrony zdrowia lub życia innych osób lub życia samego pacjenta.

Ograniczenia w korzystaniu z praw wynikające z innych ustaw:
ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi,
ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii,
ustawa o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz.U.01.126.1384).

Ustawy te ograniczają z reguły prawo do wyrażania zgody, gdyż w okolicznościach określonych przepisami ustawy nakładają obowiązek podania się badaniu, leczeniu lub nawet hospitalizacji.


INFORMACJA NA TEMAT MOŻLIWOŚCI POCHOWANIA MARTWO URODZONEGO DZIECKA

Na podstawie § 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r. w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi (Dz.U. Nr 153, poz. 1783), zwłoki dzieci martwo urodzonych są chowane przez osoby uprawnione, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, w tym przypadku będą to krewni wstępni, krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa. Prawo pochowania zwłok przysługuje również osobom, które do tego dobrowolnie się zobowiążą.

Przyjęcie zwłok do pochowania na cmentarz następuje po przedstawieniu karty zgonu, która - jak stanowi rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r. w sprawie wzoru karty zgonu oraz sposobu jej wypełniania (Dz.U. Nr 153, poz. 1782) - dla dzieci martwo urodzonych wystawiana jest na wniosek osób uprawnionych do ich pochowania.

Ponadto, na wniosek osób uprawnionych zwłoki dzieci martwo urodzonych mogą być spopielone przez zakłady opieki zdrowotnej dysponujące odpowiednimi urządzeniami do tego celu.


Wersja do drukuPowrót


Artykuł przeczytało osób: 29947

Patronaty
E-zdrowie
Inspektorat Sanitarny
Rada
BIP
© 2011 Ministerstwo Zdrowia
© 2002-2011 Platforma Activeweb Medical Solutions